<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Citizen Lab</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Citizen_Lab"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Citizen_Lab rootpage-Citizen_Lab skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Citizen Lab</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p>Das <b>Citizen Lab</b> ist ein interdisziplinäres Labor mit Sitz an der Munk School of Global Affairs an der <a href="Universit%C3%A4t_Toronto" class="mw-redirect" title="Universität Toronto">Universität Toronto</a>, Kanada. Das von Professor <a href="Ronald_Deibert" title="Ronald Deibert">Ronald Deibert</a> gegründete und geleitete Citizen Lab untersucht Informationskontrollen wie Netzwerküberwachung und Inhaltsfilterung, die sich auf die Offenheit und Sicherheit des Internets auswirken und eine Bedrohung für die <a href="Menschenrechte" title="Menschenrechte">Menschenrechte</a> darstellen.<sup id="cite_ref-Bpr2012-10-21_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-Bpr2012-10-21-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Das Citizen Lab arbeitet mit Forschungszentren, Organisationen und Einzelpersonen auf der ganzen Welt zusammen und verwendet einen „Mixed-Methods“-Ansatz, der computergenerierte Befragungen, <a href="Data_Mining" class="mw-redirect" title="Data Mining">Data Mining</a> und Analysen mit intensiver <a href="Feldforschung" title="Feldforschung">Feldforschung</a>, qualitativen <a href="Sozialwissenschaften" title="Sozialwissenschaften">Sozialwissenschaften</a> sowie rechtlichen und <a href="Politikanalyse" title="Politikanalyse">Politikanalyse</a>-Methoden kombiniert.
</p><p>Das Citizen Lab war ein Gründungspartner der <a href="OpenNet_Initiative" title="OpenNet Initiative">OpenNet Initiative</a> (2002–2013) und des Information Warfare Monitor (2002–2012) Projekten. Die Organisation entwickelte auch das ursprüngliche Design der <a href="Psiphon" title="Psiphon">Psiphon</a>-Zensurumgehungssoftware, die 2008 aus dem Labor in ein privates kanadisches Unternehmen (Psiphon Inc.) ausgegliedert wurde.
</p><p>Die Forschungsergebnisse des Citizen Labs haben weltweit für Schlagzeilen gesorgt, darunter Exklusivberichte auf den Titelseiten von <i><a href="The_New_York_Times" title="The New York Times">The New York Times</a></i>, <i><a href="The_Washington_Post" title="The Washington Post">The Washington Post</a></i> und <i><a href="The_Globe_and_Mail" title="The Globe and Mail">The Globe and Mail</a></i>. In <b>Tracking <a href="GhostNet" title="GhostNet">GhostNet</a></b> (2009) deckten Forscher ein mutmaßliches Cyberspionagenetzwerk mit über 1295 infizierten Hosts in 103 Ländern auf, von denen ein hoher Prozentsatz hochwertige Ziele waren, darunter Außenministerien, Botschaften, internationale Organisationen, Nachrichtenmedien und NGOs.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diese bahnbrechende Studie war einer der ersten öffentlichen Berichte, der ein Cyberspionagenetzwerk aufdeckte, das es auf <a href="Zivilgesellschaft" title="Zivilgesellschaft">Zivilgesellschaften</a> und Regierungssysteme auf der ganzen Welt abgesehen hatte. In <i>Shadows in the Cloud</i> (2010) dokumentierten Forscher ein komplexes Ökosystem der Cyberspionage, das systematisch Regierungs-, Unternehmens-, akademische und andere Computernetzwerksysteme in <a href="Indien" title="Indien">Indien</a>, den Büros des <a href="Dalai_Lama" title="Dalai Lama">Dalai Lama</a>, den Vereinten Nationen und mehreren anderen Ländern kompromittierte.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In <i>Million Dollar Dissident</i>,<sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20160824-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> veröffentlicht im August 2016, entdeckten Forscher, dass Ahmed Mansoor, einer der UAE Five, ein Menschenrechtsverteidiger in den <a href="Vereinigte_Arabische_Emirate" title="Vereinigte Arabische Emirate">Vereinigten Arabischen Emiraten</a>, mit einer von der israelischen „Cyberwar“-Firma <a href="NSO_Group" class="mw-redirect" title="NSO Group">NSO Group</a> entwickelten Software angegriffen wurde. Mithilfe einer Kette von Zero-Day-Exploits versuchten die Betreiber dieser Spionagesoftware, Mansoor dazu zu bringen, auf einen Link in einer sozial manipulierten Textnachricht zu klicken, der ihnen Zugriff auf alle Daten in seinem Telefon gegeben hätte. Bevor der Bericht veröffentlicht wurde, setzten sich die Forscher mit Apple in Verbindung, das ein Sicherheitsupdate herausgab, das die von den Spyware-Betreibern ausgenutzten Schwachstellen beseitigte.
</p><p>Das Citizen Lab hat eine Reihe von Auszeichnungen für seine Arbeit erhalten. Es ist die erste kanadische Einrichtung, die mit dem MacArthur Award for Creative and Effective Institutions (2014) der <a href="MacArthur_Foundation" class="mw-redirect" title="MacArthur Foundation">MacArthur Foundation</a> ausgezeichnet wurde<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und erhielt als einzige kanadische Institution einen „New Digital Age“ Grant (2014) von <a href="Google_LLC" title="Google LLC">Google</a> Executive Chairman <a href="Eric_Schmidt" title="Eric Schmidt">Eric Schmidt</a>.<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Frühere Auszeichnungen umfassen den <a href="Electronic_Frontier_Foundation" title="Electronic Frontier Foundation">Electronic Frontier Foundation</a> Pioneer Award (2015),<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> der Canadian Library Association's Advancement of Intellectual Freedom in Canada Award (2013),<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> den Press Freedom Award des Canadian Committee for World Press Freedom (2011),<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und den Vox Libera Award des Canadian Journalists for Free Expression (2010).<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Einem Bericht der <i>AP News</i> vom 24. Januar 2019 zufolge werden die Forscher von Citizen Lab wegen ihrer Arbeit an der NSO Group von „internationalen Undercover-Agenten“ „ins Visier genommen“.<sup id="cite_ref-seattletimes_Satter_20190124_11-0" class="reference"><a href="#cite_note-seattletimes_Satter_20190124-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Finanzierung">Finanzierung</h2></div>
<p>Finanzielle Unterstützung für das Citizen Lab kam von der <a href="Ford_Foundation" title="Ford Foundation">Ford Foundation</a>, dem <a href="Open_Society_Institute" class="mw-redirect" title="Open Society Institute">Open Society Institute</a>, dem Social Sciences and Humanities Research Council of Canada, dem International Development Research Centre (IDRC), der kanadischen Regierung, dem Canada Centre for Global Security Studies an der Munk School of Global Affairs der Universität Toronto, der <a href="John_D._und_Catherine_T._MacArthur_Foundation" class="mw-redirect" title="John D. und Catherine T. MacArthur Foundation">John D. und Catherine T. MacArthur Foundation</a>, der Donner Canadian Foundation, dem Open Technology Fund und der The Walter and Duncan Gordon Foundation. Das Citizen Lab hat Software-Spenden und Unterstützung von <a href="Palantir_Technologies" title="Palantir Technologies">Palantir Technologies</a>, <a href="VirusTotal" title="VirusTotal">VirusTotal</a> und Oculus Info Inc. erhalten.<sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Forschungsbereiche">Forschungsbereiche</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bedrohungen_gegen_die_Zivilgesellschaft">Bedrohungen gegen die Zivilgesellschaft</h3></div>
<p>Der Forschungsbereich Targeted Threats des Citizen Labs zielt darauf ab, ein besseres Verständnis der technischen und sozialen Natur digitaler Angriffe gegen <a href="Zivilgesellschaft" title="Zivilgesellschaft">Zivilgesellschaftsgruppen</a> und des politischen Kontextes, der sie motivieren kann, zu erlangen.<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das Citizen Lab führt fortlaufend vergleichende Analysen eines wachsenden Spektrums von Online-Bedrohungen durch, darunter Internetfilterung, Denial-of-Service-Angriffe und gezielte Malware. In den Berichten über gezielte Bedrohungen wurde eine Reihe von Spionagekampagnen und Informationsoperationen gegen das Tibeter und die Diaspora behandelt,<sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Phishing-Versuche gegen Journalisten, Menschenrechtsverteidiger, politische Persönlichkeiten, internationale Ermittler und Korruptionsbekämpfer in Mexiko,<sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170830_15-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170830-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und einen prominenten Menschenrechtsverteidiger, der in den Vereinigten Arabischen Emiraten im Fokus der staatlichen Überwachung stand.<sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-1" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20160824-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Forscher des Citizen Labs und Mitarbeiter wie die <a href="Electronic_Frontier_Foundation" title="Electronic Frontier Foundation">Electronic Frontier Foundation</a> haben außerdem mehrere verschiedene Malware-Kampagnen aufgedeckt, die sich gegen syrische Aktivisten und Oppositionsgruppen im Zusammenhang mit dem <a href="Syrischer_B%C3%BCrgerkrieg" title="Syrischer Bürgerkrieg">Syrischen Bürgerkrieg</a> richteten.<sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Viele dieser Erkenntnisse wurden ins <a href="Arabische_Sprache" title="Arabische Sprache">Arabische</a> übersetzt und zusammen mit Empfehlungen zur Erkennung und Entfernung von Malware verbreitet.
</p><p>Die Recherchen des Citizen Labs über Bedrohungen gegen zivilgesellschaftliche Organisationen wurden auf der Titelseite von <i><a href="Bloomberg_Businessweek" title="Bloomberg Businessweek">BusinessWeek</a></i>,<sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und in <a href="Al_Jazeera" title="Al Jazeera">Al Jazeera</a> berichtet,<sup id="cite_ref-20" class="reference"><a href="#cite_note-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <i><a href="Forbes_(Zeitschrift)" class="mw-redirect" title="Forbes (Zeitschrift)">Forbes</a></i>,<sup id="cite_ref-21" class="reference"><a href="#cite_note-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <i>Wired</i>,<sup id="cite_ref-22" class="reference"><a href="#cite_note-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> neben anderen internationalen Medien.
</p><p>Die Gruppe berichtet, dass ihre Arbeit bei der Analyse von <a href="Spyware" title="Spyware">Spyware</a>, mit der Oppositionelle in Südamerika ins Visier genommen werden, Todesdrohungen ausgelöst hat.<sup id="cite_ref-TorStar2015-12-15_23-0" class="reference"><a href="#cite_note-TorStar2015-12-15-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-Cbc2015-12-09_24-0" class="reference"><a href="#cite_note-Cbc2015-12-09-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im September 2015 erhielten Mitglieder der Gruppe ein Pop-up mit der Meldung:
</p>
<table class="wikitable">
<tbody><tr>
<td>
<p>Wir werden Ihr Gehirn mit einer Kugel analysieren – und auch das Ihrer Familie … Du spielst gerne den Spion und gehst dorthin, wo du nicht hingehen solltest, dann solltest du wissen, dass es einen Preis hat – dein Leben!<sup id="cite_ref-TorStar2015-12-15_23-1" class="reference"><a href="#cite_note-TorStar2015-12-15-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-Cbc2015-12-09_24-1" class="reference"><a href="#cite_note-Cbc2015-12-09-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
</td></tr></tbody></table>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Messung_der_Internet-Zensur">Messung der Internet-Zensur</h3></div>
<p>Die OpenNet-Initiative hat die Internetfilterung in 74 Ländern getestet und festgestellt, dass 42 von ihnen – darunter sowohl autoritäre als auch demokratische Regime – ein gewisses Maß an Filterung einführen.<sup id="cite_ref-25" class="reference"><a href="#cite_note-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Citizen Lab setzte diesen Forschungsbereich mit dem Internet Censorship Lab (ICLab) fort, einem Projekt zur Entwicklung neuer Systeme und Methoden zur Messung von Internetzensur. Es handelte sich um eine Zusammenarbeit zwischen dem Citizen Lab, der Gruppe von Professor Phillipa Gill an der Fakultät für Informatik der <a href="Stony_Brook_University" title="Stony Brook University">Stony Brook University</a> und der Network Operations and Internet Security Group von Professor Nick Feamster an der <a href="Princeton_University" title="Princeton University">Princeton University</a>.<sup id="cite_ref-26" class="reference"><a href="#cite_note-26"><span class="cite-bracket">[</span>26<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Informationskontrolle_auf_Anwendungsebene">Informationskontrolle auf Anwendungsebene</h3></div>
<p>Das Citizen Lab untersucht Zensur und Überwachung in populären <a href="Anwendungssoftware" title="Anwendungssoftware">Anwendungen</a>, darunter soziale Netzwerke, Instant Messaging und <a href="Suchmaschine" title="Suchmaschine">Suchmaschinen</a>.
</p><p>Zu den bisherigen Arbeiten gehören Untersuchungen der <a href="Zensur_im_Internet" title="Zensur im Internet">Zensurpraktiken</a> von Suchmaschinen, die von Google, <a href="Bing_(Suchmaschine)" class="mw-redirect" title="Bing (Suchmaschine)">Microsoft</a> und Yahoo! für den chinesischen Markt angeboten werden, sowie der inländischen chinesischen Suchmaschine <a href="Baidu" title="Baidu">Baidu</a>. Im Jahr 2008 stellte Nart Villeneuve fest, dass TOM-Skype (die damalige chinesische Version von <a href="Skype" title="Skype">Skype</a>) Millionen von Chataufzeichnungen auf einem öffentlich zugänglichen Server in der <a href="Volksrepublik_China" title="Volksrepublik China">Volksrepublik China</a> gesammelt und gespeichert hatte.<sup id="cite_ref-27" class="reference"><a href="#cite_note-27"><span class="cite-bracket">[</span>27<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Jahr 2013 arbeiteten Forscher des Citizen Lab mit Professor Jedidiah Crandall und Doktorand Jeffrey Knockel von der <a href="University_of_New_Mexico" title="University of New Mexico">University of New Mexico</a> zusammen, um TOM-Skype und Sina UC, eine weitere in China verwendete Instant-Messaging-Anwendung, zurückzuentwickeln. Das Team war in der Lage, die URLs und Verschlüsselungsschlüssel für verschiedene Versionen dieser beiden Programme zu erhalten und die Schlüsselwort-Blacklists täglich herunterzuladen. In dieser Arbeit wurden über eineinhalb Jahre Daten aus der Verfolgung der Schlüsselwortlisten analysiert, die sozialen und politischen Zusammenhänge hinter dem Inhalt dieser Listen untersucht und die Zeitpunkte analysiert, zu denen die Liste aktualisiert wurde, einschließlich der Korrelationen mit aktuellen Ereignissen.<sup id="cite_ref-28" class="reference"><a href="#cite_note-28"><span class="cite-bracket">[</span>28<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Aktuelle Forschung konzentriert sich auf die Überwachung von Informationskontrollen auf dem populären chinesischen <a href="Microblogging" class="mw-redirect" title="Microblogging">Microblogging</a>-Dienst <a href="Sina_Weibo" title="Sina Weibo">Sina Weibo</a>,<sup id="cite_ref-29" class="reference"><a href="#cite_note-29"><span class="cite-bracket">[</span>29<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Chinese online encyclopedias,<sup id="cite_ref-30" class="reference"><a href="#cite_note-30"><span class="cite-bracket">[</span>30<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und in Asien beliebte mobile Messaging-Anwendungen.<sup id="cite_ref-asiamessaging_31-0" class="reference"><a href="#cite_note-asiamessaging-31"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das Asia Chats Projekt nutzt die technische Untersuchung von Zensur und Überwachung, die Bewertung der Nutzung und Speicherung von Nutzerdaten und den Vergleich der <a href="Nutzungsbedingungen" class="mw-redirect" title="Nutzungsbedingungen">Nutzungsbedingungen</a> und Datenschutzrichtlinien der Anwendungen.<sup id="cite_ref-asiamessaging_31-1" class="reference"><a href="#cite_note-asiamessaging-31"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der erste Bericht, der im Rahmen dieses Projekts veröffentlicht wurde, untersuchte regionale Mechanismen zur Filterung von Schlüsselwörtern, die die LINE auf ihre chinesischen Nutzer anwendet.<sup id="cite_ref-32" class="reference"><a href="#cite_note-32"><span class="cite-bracket">[</span>32<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Analyse einer beliebten Handy-App namens „Smart Sheriff“ durch Citizen Lab und die deutsche Gruppe Cure53 ergab, dass die App eine Sicherheitslücke darstellt, die die Privatsphäre der Kinder, die sie schützen sollte, und die ihrer Eltern verrät.<sup id="cite_ref-Csm2015-11-02_33-0" class="reference"><a href="#cite_note-Csm2015-11-02-33"><span class="cite-bracket">[</span>33<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
In <a href="S%C3%BCdkorea" title="Südkorea">Südkorea</a> müssen laut Gesetz alle Handys, die an Personen unter 18 Jahren verkauft werden, Software zum Schutz von Kindern enthalten, und Smart Sheriff war mit 380.000 Abonnenten die beliebteste von der Regierung genehmigte App. Der Bericht von Citizen Lab/Cure53 bezeichnete die Sicherheitslücken von Smart Sheriff als „katastrophal“.<sup id="cite_ref-TorStar2015-11-02_34-0" class="reference"><a href="#cite_note-TorStar2015-11-02-34"><span class="cite-bracket">[</span>34<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kommerzielle_Überwachung"><span id="Kommerzielle_.C3.9Cberwachung"></span>Kommerzielle Überwachung</h3></div>
<p>Das Citizen Lab führt bahnbrechende Forschungen über die weltweite Verbreitung von gezielter Überwachungssoftware und Toolkits durch, darunter <a href="FinFisher" title="FinFisher">FinFisher</a>, <a href="Hacking_Team" class="mw-redirect" title="Hacking Team">Hacking Team</a> und <a href="NSO_Group" class="mw-redirect" title="NSO Group">NSO Group</a>.
</p><p>FinFisher ist eine von der in <a href="M%C3%BCnchen" title="München">München</a> ansässigen Gamma International GmbH entwickelte und von der im Vereinigten Königreich ansässigen Gamma Group exklusiv an Strafverfolgungsbehörden und Nachrichtendienste vertriebene Fernüberwachungssoftware. Im Jahr 2012 haben Morgan Marquis-Boire und Bill Marczak die Software von FinFisher erstmals öffentlich identifiziert. Das Citizen Lab und seine Mitarbeiter haben umfangreiche Untersuchungen zu FinFisher durchgeführt, einschließlich der Aufdeckung seines Einsatzes gegen bahrainische Aktivisten,<sup id="cite_ref-35" class="reference"><a href="#cite_note-35"><span class="cite-bracket">[</span>35<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Analyse von Varianten der FinFisher-Suite, die auf Mobiltelefon-Betriebssysteme abzielen,<sup id="cite_ref-36" class="reference"><a href="#cite_note-36"><span class="cite-bracket">[</span>36<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> das gezielte Spionagekampagnen gegen politische Dissidenten in Malaysia und Äthiopien aufdeckt,<sup id="cite_ref-37" class="reference"><a href="#cite_note-37"><span class="cite-bracket">[</span>37<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und die Dokumentation von FinFisher Command and Control Servern in 36 Ländern.<sup id="cite_ref-38" class="reference"><a href="#cite_note-38"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die FinFisher-Forschung von Citizen Lab hat zivilgesellschaftliche Organisationen in Pakistan informiert und zu Reaktionen angeregt,<sup id="cite_ref-39" class="reference"><a href="#cite_note-39"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Mexiko,<sup id="cite_ref-40" class="reference"><a href="#cite_note-40"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und das Vereinigte Königreich.<sup id="cite_ref-41" class="reference"><a href="#cite_note-41"><span class="cite-bracket">[</span>41<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In Mexiko beispielsweise arbeiteten lokale Aktivisten und Politiker zusammen, um eine Untersuchung des Erwerbs von Überwachungstechnologien durch den Staat zu fordern.<sup id="cite_ref-42" class="reference"><a href="#cite_note-42"><span class="cite-bracket">[</span>42<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In Großbritannien führte dies zu einem harten Vorgehen gegen den Verkauf der Software, da man einen Missbrauch durch repressive Regime befürchtete.<sup id="cite_ref-43" class="reference"><a href="#cite_note-43"><span class="cite-bracket">[</span>43<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Hacking Team ist ein in <a href="Mailand" title="Mailand">Mailand</a>, <a href="Italien" title="Italien">Italien</a>, ansässiges Unternehmen, das Strafverfolgungsbehörden und Geheimdiensten Einbruchs- und Überwachungssoftware namens Remote Control System (RCS) zur Verfügung stellt. Das Citizen Lab und seine Mitarbeiter haben RCS-Netzwerkendpunkte in 21 Ländern kartiert,<sup id="cite_ref-44" class="reference"><a href="#cite_note-44"><span class="cite-bracket">[</span>44<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und haben Beweise für den Einsatz von RCS zur Bekämpfung eines Menschenrechtsaktivisten in den Vereinigten Arabischen Emiraten aufgedeckt,<sup id="cite_ref-backdoors_45-0" class="reference"><a href="#cite_note-backdoors-45"><span class="cite-bracket">[</span>45<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-46" class="reference"><a href="#cite_note-46"><span class="cite-bracket">[</span>46<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> eine marokkanische Bürgerjournalistenorganisation,<sup id="cite_ref-backdoors_45-1" class="reference"><a href="#cite_note-backdoors-45"><span class="cite-bracket">[</span>45<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-47" class="reference"><a href="#cite_note-47"><span class="cite-bracket">[</span>47<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und eine unabhängige Nachrichtenagentur, die von Mitgliedern der äthiopischen Diaspora betrieben wird.<sup id="cite_ref-48" class="reference"><a href="#cite_note-48"><span class="cite-bracket">[</span>48<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nach der Veröffentlichung von Hacking Team and the Targeting of Ethiopian Journalists hat die <a href="Electronic_Frontier_Foundation" title="Electronic Frontier Foundation">Electronic Frontier Foundation</a><sup id="cite_ref-49" class="reference"><a href="#cite_note-49"><span class="cite-bracket">[</span>49<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und Privacy International<sup id="cite_ref-50" class="reference"><a href="#cite_note-50"><span class="cite-bracket">[</span>50<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> haben beide rechtliche Schritte im Zusammenhang mit Behauptungen eingeleitet, dass die äthiopische Regierung die Computer äthiopischer Auswanderer in den Vereinigten Staaten und Großbritannien kompromittiert habe.
</p><p>Im Jahr 2018 veröffentlichte das Citizen Lab eine Untersuchung über die weltweite Verbreitung von Internetfiltersystemen des kanadischen Unternehmens Netsweeper, Inc. Mithilfe einer Kombination aus öffentlich zugänglichen IP-Scans, Netzwerkmessdaten und anderen technischen Tests wurden Netsweeper-Installationen zur Filterung von Internetinhalten identifiziert, die in Netzwerken in 30 Ländern in Betrieb sind, wobei der Schwerpunkt auf zehn Ländern lag, in denen es in der Vergangenheit zu Menschenrechtsverletzungen gekommen war: Afghanistan, Bahrain, Indien, Kuwait, Pakistan, Katar, Somalia, Sudan, die Vereinigten Arabischen Emirate und Jemen. Zu den in diesen Ländern gesperrten Websites gehören religiöse Inhalte, politische Kampagnen und Medien-Websites. Von besonderem Interesse war die Netsweeper-Kategorie „Alternative Lifestyles“, deren Hauptzweck offenbar darin besteht, nicht-pornografische LGBTQ-Inhalte zu blockieren, darunter auch solche, die von Bürgerrechts- und Advocacy-Organisationen, HIV/AIDS-Präventionsorganisationen sowie LGBTQ-Medien und kulturellen Gruppen angeboten werden. Das Citizen Lab forderte die Regierungsbehörden auf, die Filterung von LGBT-Inhalten aufzugeben.<sup id="cite_ref-51" class="reference"><a href="#cite_note-51"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Seit 2016 hat Citizen Lab eine Reihe von Berichten über „Pegasus“ veröffentlicht, eine Spionagesoftware für Mobilgeräte, die von der NSO Group, einem in Israel ansässigen Cyber Intelligence-Unternehmen, entwickelt wurde.<sup id="cite_ref-amnesty_20180801_52-0" class="reference"><a href="#cite_note-amnesty_20180801-52"><span class="cite-bracket">[</span>52<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die zehnteilige Serie von Citizen Lab über die NSO-Gruppe lief von 2016 bis 2018. Der Bericht vom August 2018 wurde zeitlich auf den ausführlichen Bericht von <a href="Amnesty_International" title="Amnesty International">Amnesty International</a> über die NSO Group abgestimmt.<sup id="cite_ref-citizenlab_Marczak_20180731_53-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_Marczak_20180731-53"><span class="cite-bracket">[</span>53<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-54" class="reference"><a href="#cite_note-54"><span class="cite-bracket">[</span>Notes 1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-2" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20160824-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_201702_55-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_201702-55"><span class="cite-bracket">[</span>54<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170619_56-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170619-56"><span class="cite-bracket">[</span>55<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170629_57-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170629-57"><span class="cite-bracket">[</span>56<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170710_58-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170710-58"><span class="cite-bracket">[</span>57<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170802_59-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170802-59"><span class="cite-bracket">[</span>58<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20170830_15-1" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20170830-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20180918_60-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20180918-60"><span class="cite-bracket">[</span>59<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-citizenlab_NSO_20181001_61-0" class="reference"><a href="#cite_note-citizenlab_NSO_20181001-61"><span class="cite-bracket">[</span>60<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-amnesty_20180801_52-1" class="reference"><a href="#cite_note-amnesty_20180801-52"><span class="cite-bracket">[</span>52<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Jahr 2017 veröffentlichte die Gruppe mehrere Berichte über Phishing-Versuche in Mexiko, bei denen Technologie der NSO Group zum Einsatz kam. Die Produkte wurden bei mehreren Versuchen verwendet, die Kontrolle über die Mobilgeräte von mexikanischen Regierungsbeamten, Journalisten, Anwälten, Menschenrechtsverteidigern und Korruptionsbekämpfern zu erlangen.<sup id="cite_ref-62" class="reference"><a href="#cite_note-62"><span class="cite-bracket">[</span>61<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Bei den Operationen wurden SMS-Nachrichten als Köder verwendet, um die Zielpersonen dazu zu bringen, auf Links zur Exploit-Infrastruktur der NSO Group zu klicken. Das Anklicken dieser Links führte zu einer Ferninfektion des Telefons der Zielperson. In einem Fall wurde auch der Sohn eines der Journalisten, der damals noch minderjährig war, zur Zielscheibe. NSO, das vorgibt, nur Produkte an Regierungen zu verkaufen, geriet ebenfalls ins Visier der Gruppe, als das Mobiltelefon des prominenten Menschenrechtsaktivisten Ahmed Mansoor aus den Vereinigten Arabischen Emiraten angegriffen wurde. Der Bericht über diese Versuche zeigte zum ersten Mal iOS-Zero-Day-Exploits in freier Wildbahn und veranlasste Apple, ein Sicherheitsupdate für sein iOS 9.3.5 zu veröffentlichen, von dem mehr als 1 Milliarde Apple-Nutzer weltweit betroffen waren.
</p><p>Im Jahr 2020 veröffentlichte das Citizen Lab einen Bericht, der Dark Basin, eine in <a href="Indien" title="Indien">Indien</a> ansässige Hackergruppe, enthüllte.<sup id="cite_ref-63" class="reference"><a href="#cite_note-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Recherchen des Citizen Lab zu Überwachungssoftware wurden auf den Titelseiten der <i><a href="The_Washington_Post" title="The Washington Post">The Washington Post</a></i><sup id="cite_ref-64" class="reference"><a href="#cite_note-64"><span class="cite-bracket">[</span>63<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und <i><a href="The_New_York_Times" title="The New York Times">The New York Times</a></i><sup id="cite_ref-65" class="reference"><a href="#cite_note-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und wurde in den Medien auf der ganzen Welt, einschließlich der BBC, ausführlich behandelt,<sup id="cite_ref-66" class="reference"><a href="#cite_note-66"><span class="cite-bracket">[</span>65<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Bloomberg,<sup id="cite_ref-67" class="reference"><a href="#cite_note-67"><span class="cite-bracket">[</span>66<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> CBC, Slate,<sup id="cite_ref-68" class="reference"><a href="#cite_note-68"><span class="cite-bracket">[</span>67<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und Salon.<sup id="cite_ref-69" class="reference"><a href="#cite_note-69"><span class="cite-bracket">[</span>68<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Forschungen des Citizen Labs zu kommerziellen Überwachungstechnologien haben zu rechtlichen und politischen Auswirkungen geführt. Im Dezember 2013 wurde das Wassenaar-Arrangement dahingehend geändert, dass zwei neue Kategorien von Überwachungssystemen in die Dual-Use-Kontrollliste aufgenommen wurden – „Intrusion Software“ und „IP Network Surveillance Systems“.<sup id="cite_ref-70" class="reference"><a href="#cite_note-70"><span class="cite-bracket">[</span>69<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das Wassenaar-Arrangement zielt darauf ab, die Ausfuhr von konventionellen Waffen und Technologien mit doppeltem Verwendungszweck zu begrenzen, indem es die Unterzeichnerstaaten dazu auffordert, Informationen auszutauschen und über die Ausfuhr von Gütern und Munition, die in den Kontrolllisten aufgeführt sind, zu informieren. Die Änderungen im Dezember 2013 waren das Ergebnis intensiver Lobbyarbeit von zivilgesellschaftlichen Organisationen und Politikern in Europa, deren Bemühungen durch die Recherchen von Citizen Lab zu Einbruchssoftware wie FinFisher und Überwachungssystemen, die von Blue Coat Systems entwickelt und vermarktet werden, unterstützt wurden.<sup id="cite_ref-71" class="reference"><a href="#cite_note-71"><span class="cite-bracket">[</span>70<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kommerzielle_Filterung">Kommerzielle Filterung</h3></div>
<p>Das Citizen Lab untersucht den kommerziellen Markt für Zensur- und Überwachungstechnologien, der aus einer Reihe von Produkten besteht, die sowohl zur Filterung von Inhalten als auch zur passiven Überwachung geeignet sind.
</p><p>Das Citizen Lab hat Methoden zur Durchführung von internetweiten Scans entwickelt und verfeinert, um die Internetfilterung zu messen und von außen sichtbare Installationen von URL-Filterprodukten zu erkennen. Ziel dieser Arbeit ist es, einfache, wiederholbare Methoden zu entwickeln, um Fälle von Internet-Filterung und die Installation von Geräten, die zur Zensur und Überwachung eingesetzt werden, zu identifizieren.
</p><p>Das Citizen Lab hat Untersuchungen zu Unternehmen wie Blue Coat Systems, Netsweeper und <a href="Secure_Computing" title="Secure Computing">SmartFilter</a> durchgeführt. Zu den wichtigsten Berichten gehören „Some Devices Wander by Mistake: Planet Blue Coat Redux“ (2013),<sup id="cite_ref-72" class="reference"><a href="#cite_note-72"><span class="cite-bracket">[</span>71<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> „O Pakistan, We Stand on Guard for Thee: An Analysis of Canada-based Netsweeper's Role in Pakistan's Censorship Regime“ (2013),<sup id="cite_ref-73" class="reference"><a href="#cite_note-73"><span class="cite-bracket">[</span>72<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und Planet Blue Coat: Mapping Global Censorship and Surveillance Tools (2013).<sup id="cite_ref-74" class="reference"><a href="#cite_note-74"><span class="cite-bracket">[</span>73<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Über diese Forschung wurde in den Medien auf der ganzen Welt berichtet, unter anderem auf der Titelseite der <i><a href="The_Washington_Post" title="The Washington Post">The Washington Post</a></i>,<sup id="cite_ref-75" class="reference"><a href="#cite_note-75"><span class="cite-bracket">[</span>74<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <i><a href="The_New_York_Times" title="The New York Times">The New York Times</a></i>,<sup id="cite_ref-76" class="reference"><a href="#cite_note-76"><span class="cite-bracket">[</span>75<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <i><a href="The_Globe_and_Mail" title="The Globe and Mail">The Globe and Mail</a></i>,<sup id="cite_ref-77" class="reference"><a href="#cite_note-77"><span class="cite-bracket">[</span>76<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und die Jakarta Post.<sup id="cite_ref-78" class="reference"><a href="#cite_note-78"><span class="cite-bracket">[</span>77<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Nach der Veröffentlichung von „Behind Blue Coat: Investigations of Commercial Filtering in Syria and Burma“ im Jahr 2011 gab Blue Coat Systems offiziell bekannt, dass es keinen „Support, keine Updates oder andere Dienstleistungen“ mehr für Software in Syrien anbieten werde.<sup id="cite_ref-79" class="reference"><a href="#cite_note-79"><span class="cite-bracket">[</span>78<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Dezember 2011 hat das U.S.. Handelsministerium's <a href="Bureau_of_Industry_and_Security" title="Bureau of Industry and Security">Bureau of Industry and Security</a> auf die Blue Coat-Beweise und verhängte eine Geldstrafe in Höhe von 2,8 Millionen Dollar gegen das emiratische Unternehmen, das Filterprodukte von Blue Coat gekauft und ohne Lizenz nach Syrien exportiert hatte.
</p><p>Die Netsweeper-Recherchen von Citizen Lab wurden von den <a href="Pakistan" title="Pakistan">pakistanischen</a> zivilgesellschaftlichen Organisationen Bytes for All und Bolo Bhi in Rechtsstreitigkeiten im öffentlichen Interesse gegen die pakistanische Regierung und in formellen Beschwerden an die Hohe Kommission (Botschaft) Kanadas in Pakistan zitiert.<sup id="cite_ref-80" class="reference"><a href="#cite_note-80"><span class="cite-bracket">[</span>79<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Unternehmenstransparenz_und_staatliche_Rechenschaftspflicht">Unternehmenstransparenz und staatliche Rechenschaftspflicht</h3></div>
<p>Das Citizen Lab untersucht Transparenz- und Rechenschaftsmechanismen, die für die Beziehung zwischen Unternehmen und staatlichen Behörden in Bezug auf personenbezogene Daten und andere Überwachungsaktivitäten relevant sind. Diese Forschung hat den Einsatz von künstlicher Intelligenz in Kanadas Einwanderungs- und Flüchtlingssystemen untersucht (in Zusammenarbeit mit dem International Human Rights Program an der juristischen Fakultät der Universität Toronto),<sup id="cite_ref-81" class="reference"><a href="#cite_note-81"><span class="cite-bracket">[</span>80<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> eine Analyse der laufenden Verschlüsselungsdebatten im kanadischen Kontext (mitverfasst von der Canadian Internet Policy and Public Interest Clinic),<sup id="cite_ref-82" class="reference"><a href="#cite_note-82"><span class="cite-bracket">[</span>81<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und ein genauer Blick auf Anfragen von Verbrauchern nach persönlichen Daten in Kanada.<sup id="cite_ref-83" class="reference"><a href="#cite_note-83"><span class="cite-bracket">[</span>82<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Sommer 2017 brachte die kanadische Regierung ein neues Gesetz zur nationalen Sicherheit ein, Bill C-59 (das Gesetz zur nationalen Sicherheit). Darin wurde vorgeschlagen, die nationalen Sicherheitsbehörden und -praktiken Kanadas, einschließlich des kanadischen Nachrichtendienstes für Kommunikation (Communications Security Establishment), erheblich zu ändern. Seit der Vorlage des Gesetzentwurfs haben eine Reihe von zivilgesellschaftlichen Gruppen und Akademikern erhebliche Änderungen an dem geplanten Gesetz gefordert. Ein gemeinsam vom Citizen Lab und der Canadian Internet Policy and Public Interest Clinic verfasstes Papier stellt die bisher detaillierteste und umfassendste Analyse der CSE-bezogenen Reformen dar.<sup id="cite_ref-84" class="reference"><a href="#cite_note-84"><span class="cite-bracket">[</span>83<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diese Analyse wurde erstellt, um Abgeordneten, Journalisten, Forschern, Anwälten und Vertretern der Zivilgesellschaft dabei zu helfen, sich effektiver mit diesen Themen zu befassen, und wurde in Debatten von Parlamentsausschüssen und in Dutzenden von Medienberichten hervorgehoben.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Politisches_Engagement">Politisches Engagement</h2></div>
<p>Das Citizen Lab ist ein aktiver Teilnehmer an verschiedenen globalen Diskussionen über die Verwaltung des Internets, wie dem <a href="Internet_Governance_Forum" title="Internet Governance Forum">Internet Governance Forum</a>, <a href="ICANN" class="mw-redirect" title="ICANN">ICANN</a> und der Regierungsexpertengruppe der Vereinten Nationen für Information und Telekommunikation.
</p><p>Seit 2010 hilft das Citizen Lab bei der Organisation der jährlichen Cyber-Dialog-Konferenz, die vom Canada Centre der Munk School of Global Affairs ausgerichtet wird und an der über 100 Personen aus Ländern auf der ganzen Welt teilnehmen, die in der Regierung, der Zivilgesellschaft, der Wissenschaft und der Privatwirtschaft tätig sind, um die dringendsten Probleme im Cyberspace besser zu verstehen.<sup id="cite_ref-85" class="reference"><a href="#cite_note-85"><span class="cite-bracket">[</span>84<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der Cyber Dialogue hat ein partizipatives Format, das alle Teilnehmer in einen moderierten Dialog über Internetsicherheit, Governance und Menschenrechte einbezieht. Andere Konferenzen auf der ganzen Welt, darunter ein hochrangiges Treffen des in Den Haag ansässigen Wissenschaftlicher Rat für Regierungspolitik und das Stockholmer Internetforum der schwedischen Regierung, haben Themen aufgegriffen, die durch die Diskussionen beim Cyberdialog angeregt wurden.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Feldaufbau">Feldaufbau</h2></div>
<p>Das Citizen Lab trägt zum Feldaufbau bei, indem es Netzwerke von Forschern, Befürwortern und Praktikern auf der ganzen Welt unterstützt, insbesondere aus dem Globalen Süden. Das Citizen Lab hat in den letzten zehn Jahren regionale Netzwerke von Aktivisten und Forschern aufgebaut, die sich mit Informationskontrolle und Menschenrechten beschäftigen. Diese Netzwerke befinden sich in Asien (OpenNet Asia), in der Gemeinschaft Unabhängiger Staaten (OpenNet Eurasia) und im Nahen Osten und Nordafrika.<sup id="cite_ref-86" class="reference"><a href="#cite_note-86"><span class="cite-bracket">[</span>85<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Mit der Unterstützung des International Development Research Centre (IDRC) hat das Citizen Lab 2012 das „Cyber Stewards Network“ ins Leben gerufen, das aus Forschern, Befürwortern und Praktikern aus dem Süden besteht, die <a href="Cybersicherheit" class="mw-redirect" title="Cybersicherheit">Cybersicherheitsstrategien</a> und -praktiken auf lokaler, regionaler und internationaler Ebene analysieren und beeinflussen. Das Projekt besteht aus 24 Partnern aus ganz Asien, Afrika südlich der Sahara, Lateinamerika sowie dem Nahen Osten und Nordafrika<sup id="cite_ref-87" class="reference"><a href="#cite_note-87"><span class="cite-bracket">[</span>86<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, darunter 7iber, OpenNet und das Centre for Internet and Society.
</p><p>Die Mitarbeiter des Citizen Labs arbeiten auch mit lokalen Partnern zusammen, um gefährdete Gemeinschaften zu schulen und auszubilden. Im Jahr 2013 arbeitete es beispielsweise mit dem Tibet Action Institute zusammen, um in <a href="Dharamshala" class="mw-redirect" title="Dharamshala">Dharamshala</a>, <a href="Indien" title="Indien">Indien</a>, öffentliche Aufklärungsveranstaltungen für die Exil-Tibeter-Gemeinschaft über Cyberspionage-Kampagnen durchzuführen.<sup id="cite_ref-88" class="reference"><a href="#cite_note-88"><span class="cite-bracket">[</span>87<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Winter 2013 führte das Citizen Lab ein digitales Sicherheitstraining für russische Investigativjournalisten im Sacharow-Zentrum in <a href="Moskau" title="Moskau">Moskau</a> durch.<sup id="cite_ref-89" class="reference"><a href="#cite_note-89"><span class="cite-bracket">[</span>88<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="In_den_Medien">In den Medien</h2></div>
<p>Die Arbeit des Citizen Lab wird häufig in Medienberichten über digitale Sicherheit, Datenschutzkontrollen, Regierungspolitik, Menschenrechte und Technologie zitiert. Seit 2006 wurden sie in 24 Titelseiten von Publikationen wie der New York Times, Washington Post, Globe and Mail und International Herald Tribune erwähnt.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Citizen_Lab_Summer_Institute">Citizen Lab Summer Institute</h2></div>
<p>Seit 2013 veranstaltet das Citizen Lab das „Summer Institute on Monitoring Internet Openness and Rights“<sup id="cite_ref-90" class="reference"><a href="#cite_note-90"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> als jährlichen Forschungsworkshop an der Munk School of Global Affairs, University of Toronto. Es bringt Forscher und Praktiker aus dem akademischen Bereich, der Zivilgesellschaft und dem privaten Sektor zusammen, die sich mit der Offenheit, Sicherheit und den Rechten des Internets befassen. Die bei den CLSI-Workshops entstandene Zusammenarbeit hat zur Veröffentlichung viel beachteter Berichte über die Internetfilterung in Sambia geführt,<sup id="cite_ref-91" class="reference"><a href="#cite_note-91"><span class="cite-bracket">[</span>90<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> ein Sicherheitsaudit von Kinderüberwachungs-Apps in Südkorea,<sup id="cite_ref-92" class="reference"><a href="#cite_note-92"><span class="cite-bracket">[</span>91<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-93" class="reference"><a href="#cite_note-93"><span class="cite-bracket">[</span>92<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und eine Analyse der „Großen Kanone“,<sup id="cite_ref-94" class="reference"><a href="#cite_note-94"><span class="cite-bracket">[</span>93<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> ein Angriffswerkzeug, das in China für groß angelegte Distributed-Denial-of-Service-Angriffe gegen Github und GreatFire.org verwendet wird.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Untercover-Agenten_nehmen_Citizen_Lab_ins_Visier">Untercover-Agenten nehmen Citizen Lab ins Visier</h2></div>
<p>Einem Bericht des AP News-Journalisten Raphael Satter zufolge werden Citizen Lab-Forscher, die im Oktober 2018 berichteten, dass die <a href="Israel" title="Israel">Israeli</a> <a href="NSO_Group" class="mw-redirect" title="NSO Group">NSO-Group</a>-Überwachungssoftware verwendet wurde, um den „inneren Kreis“ von <a href="Jamal_Khashoggi" title="Jamal Khashoggi">Jamal Khashoggi</a> kurz vor seiner Ermordung auszuspionieren, „ihrerseits von internationalen Undercover-Agenten ins Visier genommen.“ Ein Bericht des Citizen Lab vom Oktober enthüllte, dass die „Signatur-Spionagesoftware“ von NSO bereits Monate zuvor auf dem iPhone des saudischen Dissidenten Omar Abdulaziz, einem Vertrauten Khashoggis, installiert worden war. Abdulaziz sagte, dass saudi-arabische Spione die Hacking-Software benutzt hätten, um Khashoggis „private Kritik an der saudischen Königsfamilie“ zu enthüllen. Dies habe bei seinem Tod „eine große Rolle gespielt“.<sup id="cite_ref-seattletimes_Satter_20190124_11-1" class="reference"><a href="#cite_note-seattletimes_Satter_20190124-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-95" class="reference"><a href="#cite_note-95"><span class="cite-bracket">[</span>94<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im März 2019 berichtete die <i>New York Times</i>, dass Citizen Lab ein Ziel des VAE-Auftragnehmers DarkMatter gewesen sei.<sup id="cite_ref-2019-03-21-nyt_96-0" class="reference"><a href="#cite_note-2019-03-21-nyt-96"><span class="cite-bracket">[</span>95<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im November 2019 veröffentlichte <a href="Ronan_Farrow" title="Ronan Farrow">Ronan Farrow</a> einen Podcast namens „Catch and Kill“, eine Erweiterung seines gleichnamigen Buches. In der ersten Episode berichtet Farrow über einen Fall, in dem eine Quelle von Farrow in eine Spionageabwehr verwickelt war, während Agenten von <a href="Black_Cube" title="Black Cube">Black Cube</a> das Citizen Lab im Visier hatten.<sup id="cite_ref-97" class="reference"><a href="#cite_note-97"><span class="cite-bracket">[</span>96<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Hinweise">Hinweise</h2></div>
<ol class="references" data-mw-group="Notes">
<li id="cite_note-54"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-54">↑</a></span> <span class="reference-text">Diese wurden in dieser Reihenfolge veröffentlicht:<br>Teil 1: 24. August 2016 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2016/08/million-dollar-dissident-iphone-zero-day-nso-group-uae">"The Million Dollar Dissident: NSO Group's iPhone Zero-Days used against a UAE Human Rights Defender"</a><br>Teil 2: Februar 11, 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/02/bittersweet-nso-mexico-spyware">"Bittersweet: Supporters of Mexico's Soda Tax Targeted With NSO Exploit Links"</a><br>
Teil 3: 19. Juni 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/06/reckless-exploit-mexico-nso">"Rücksichtslose Ausbeutung: Mexikanische Journalisten, Anwälte und ein Kind im Visier von NSO Spyware"</a><br>Teil 4: 29. Juni 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/06/more-mexican-nso-targets">"Reckless Redux: Senior Mexican Legislators and Politicians Targeted with NSO Spyware"</a><br>Teil 5: 10. Juli 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/07/mexico-disappearances-nso">"Reckless III: Investigation Into Mexican Mass Disappearance Targeted with NSO Spyware"</a><br>Teil 6: 2. August 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/08/lawyers-murdered-women-nso-group">"Reckless IV: Anwälte für Familien ermordeter mexikanischer Frauen im Visier von NSO Spyware"</a><br>Teil 7: 30. August 2017 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/08/nso-spyware-mexico-corruption/">"Reckless V: Direktor der mexikanischen Anti-Korruptionsgruppe im Visier von NSO Spyware"</a><br>Teil 8: 31. Juli 2018 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/07/nso-spyware-targeting-amnesty-international/">"NSO Group Infrastructure Linked to Targeting of Amnesty International and Saudi Dissident"</a><br>Teil 9: 18. September 2018 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/09/hide-and-seek-tracking-nso-groups-pegasus-spyware-to-operations-in-45-countries/">"Hide and Seek: Tracking NSO Group's Pegasus Spyware to Operations in 45 Countries"</a><br>Teil 10: 1. Oktober 2018 <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/10/the-kingdom-came-to-canada-how-saudi-linked-digital-espionage-reached-canadian-soil/">"The Kingdom came to Canada: How Saudi-Linked Digital Espionage Reached Canadian Soil"</a></span>
</li>
</ol>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://cyberstewards.org">Cyber Stewards Network</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://psiphon.ca">Psiphon</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://opennet.net">OpenNet Initiative</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20120114062527/http://www.infowar-monitor.net/">Information Warfare Monitor</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20081029085950/http://deibert.citizenlab.org/Circ_guide.pdf">Everyone's Guide to By-Passing Internet Censorship for Citizens Worldwide</a></li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20180906161740/http://www.tracking-ghost.net/">GhostNet aufspüren: Untersuchung eines Cyberspionage-Netzwerks</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-Bpr2012-10-21-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Bpr2012-10-21_1-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.brownpoliticalreview.org/2012/10/interview-citizens-lab-director-ronald-deibert/"><i>BPR Interview: Citizens Lab Director Ronald Deibert.</i></a> Brown Political Review, 21. Oktober 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 9. Januar 2016</span>: „BPR interviewed Ronald Deibert, director of Citizens Lab at the Munk School of Global Affairs, University of Toronto, an interdisciplinary research organization focusing at the intersection of internet, global security and human rights. They have worked for the office of the Dalai Lama.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=BPR+Interview%3A+Citizens+Lab+Director+Ronald+Deibert&rft.description=BPR+Interview%3A+Citizens+Lab+Director+Ronald+Deibert&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.brownpoliticalreview.org%2F2012%2F10%2Finterview-citizens-lab-director-ronald-deibert%2F&rft.publisher=%5B%5BBrown+Political+Review%5D%5D&rft.date=2012-10-21"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/wp-content/uploads/2017/05/ghostnet.pdf"><i>Tracking Ghostnet: Investigating a Cyber Espionage Network.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Tracking+Ghostnet%3A+Investigating+a+Cyber+Espionage+Network&rft.description=Tracking+Ghostnet%3A+Investigating+a+Cyber+Espionage+Network&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2Fwp-content%2Fuploads%2F2017%2F05%2Fghostnet.pdf"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.scribd.com/doc/29435784/SHADOWS-IN-THE-CLOUD-Investigating-Cyber-Espionage-2-0"><i>Shadows in the Cloud: Investigating Cyber Espionage 2.0.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Shadows+in+the+Cloud%3A+Investigating+Cyber+Espionage+2.0&rft.description=Shadows+in+the+Cloud%3A+Investigating+Cyber+Espionage+2.0&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.scribd.com%2Fdoc%2F29435784%2FSHADOWS-IN-THE-CLOUD-Investigating-Cyber-Espionage-2-0"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20160824-4"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20160824_4-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2016/08/million-dollar-dissident-iphone-zero-day-nso-group-uae/"><i>The Million Dollar Dissident: NSO Group's iPhone Zero-Days used against a UAE Human Rights Defender.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 24. August 2016,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 1).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=The+Million+Dollar+Dissident%3A+NSO+Group%27s+iPhone+Zero-Days+used+against+a+UAE+Human+Rights+Defender&rft.description=The+Million+Dollar+Dissident%3A+NSO+Group%27s+iPhone+Zero-Days+used+against+a+UAE+Human+Rights+Defender&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2016%2F08%2Fmillion-dollar-dissident-iphone-zero-day-nso-group-uae%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2016-08-24"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.macfound.org/maceirecipients/80/"><i>MacArthur Award for Creative and Effective Institutions: The Citizen Lab.</i></a> 19. Februar 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=MacArthur+Award+for+Creative+and+Effective+Institutions%3A+The+Citizen+Lab&rft.description=MacArthur+Award+for+Creative+and+Effective+Institutions%3A+The+Citizen+Lab&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.macfound.org%2Fmaceirecipients%2F80%2F&rft.date=2014-02-19"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2014/03/google-executive-chairman-eric-schmidt-awards-citizen-lab-new-digital-age-grant/"><i>Google Executive Chairman Eric Schmidt Awards Citizen Lab „New Digital Age“ Grant.</i></a> 10. März 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Google+Executive+Chairman+Eric+Schmidt+Awards+Citizen+Lab+%E2%80%9ENew+Digital+Age%E2%80%9C+Grant&rft.description=Google+Executive+Chairman+Eric+Schmidt+Awards+Citizen+Lab+%E2%80%9ENew+Digital+Age%E2%80%9C+Grant&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2014%2F03%2Fgoogle-executive-chairman-eric-schmidt-awards-citizen-lab-new-digital-age-grant%2F&rft.date=2014-03-10"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.eff.org/press/releases/eff-announces-2015-pioneer-award-winners-caspar-bowden-citizen-lab-anriette"><i>EFF Announces 2015 Pioneer Award Winners: Caspar Bowden, Citizen Lab, Anriette Esterhuysen und die Association for Progressive Communications, und Kathy Sierra.</i></a> In: <i>Electronic Frontier Foundation.</i> 26. August 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=EFF+Announces+2015+Pioneer+Award+Winners%3A+Caspar+Bowden%2C+Citizen+Lab%2C+Anriette+Esterhuysen+und+die+Association+for+Progressive+Communications%2C+und+Kathy+Sierra&rft.description=EFF+Announces+2015+Pioneer+Award+Winners%3A+Caspar+Bowden%2C+Citizen+Lab%2C+Anriette+Esterhuysen+und+die+Association+for+Progressive+Communications%2C+und+Kathy+Sierra&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.eff.org%2Fpress%2Freleases%2Feff-announces-2015-pioneer-award-winners-caspar-bowden-citizen-lab-anriette&rft.date=2015-08-26&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325044034/http://www.cla.ca/AM/Template.cfm?Section=Home&TEMPLATE=/CM/ContentDisplay.cfm&CONTENTID=13924"><i>The Citizen Lab wins the 2013 CLA Advancement of Intellectual Freedom in Canada Award.</i></a> Canadian Library Association, 6. Februar 2013, archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.cla.ca%2FAM%2FTemplate.cfm%3FSection%3DHome%26TEMPLATE%3D%2FCM%2FContentDisplay.cfm%26CONTENTID%3D13924">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=The+Citizen+Lab+wins+the+2013+CLA+Advancement+of+Intellectual+Freedom+in+Canada+Award&rft.description=The+Citizen+Lab+wins+the+2013+CLA+Advancement+of+Intellectual+Freedom+in+Canada+Award&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325044034%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.cla.ca%2FAM%2FTemplate.cfm%3FSection%3DHome%26TEMPLATE%3D%252FCM%252FContentDisplay.cfm%26CONTENTID%3D13924&rft.publisher=Canadian+Library+Association&rft.date=2013-02-06&rft.source=http://www.cla.ca/AM/Template.cfm?Section=Home&TEMPLATE=/CM/ContentDisplay.cfm&CONTENTID=13924"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20211129132030/https://citizenlab.ca/2011/05/citizen-lab-wins-2011-press-freedom-award-of-the-canadian-committee-for-world-press-freedom/"><i>Citizen Lab Wins the 2011 Canadian Committee for World Press Freedom's Press Freedom Award.</i></a> 3. Mai 2011, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2011%2F05%2Fcitizen-lab-wins-2011-press-freedom-award-of-the-canadian-committee-for-world-press-freedom%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">29. November 2021</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 28. März 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Citizen+Lab+Wins+the+2011+Canadian+Committee+for+World+Press+Freedom%27s+Press+Freedom+Award&rft.description=Citizen+Lab+Wins+the+2011+Canadian+Committee+for+World+Press+Freedom%27s+Press+Freedom+Award&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20211129132030%2Fhttps%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2011%2F05%2Fcitizen-lab-wins-2011-press-freedom-award-of-the-canadian-committee-for-world-press-freedom%2F&rft.date=2011-05-03&rft.source=https://citizenlab.ca/2011/05/citizen-lab-wins-2011-press-freedom-award-of-the-canadian-committee-for-world-press-freedom/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20211129130825/https://citizenlab.ca/2010/11/canadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award/"><i>Canadian Internet Pioneer, The Citizen Lab, Wins Canadian Journalists for Free Expression Vox Libera award.</i></a> 15. November 2010, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2010%2F11%2Fcanadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">29. November 2021</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/https://citizenlab.ca/2010/11/canadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award/">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2010/11/canadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award/">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/citizenlab.ca</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Canadian+Internet+Pioneer%2C+The+Citizen+Lab%2C+Wins+Canadian+Journalists+for+Free+Expression+Vox+Libera+award&rft.description=Canadian+Internet+Pioneer%2C+The+Citizen+Lab%2C+Wins+Canadian+Journalists+for+Free+Expression+Vox+Libera+award&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20211129130825%2Fhttps%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2010%2F11%2Fcanadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award%2F&rft.date=2010-11-15&rft.source=https://citizenlab.ca/2010/11/canadian-internet-pioneer-the-citizen-lab-wins-canadian-journalists-for-free-expression-vox-libera-award/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-seattletimes_Satter_20190124-11"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-seattletimes_Satter_20190124_11-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-seattletimes_Satter_20190124_11-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Raphael Satter: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.seattletimes.com/business/apnewsbreak-undercover-agents-target-cybersecurity-watchdog-2/"><i>APNewsBreak: Undercover-Agenten nehmen Cybersicherheitsbeauftragten ins Visier.</i></a> In: <i><a href="The_Seattle_Times" title="The Seattle Times">The Seattle Times</a> via <a href="AP_News" class="mw-redirect" title="AP News">AP News</a>.</i> 25. Januar 2019,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=APNewsBreak%3A+Undercover-Agenten+nehmen+Cybersicherheitsbeauftragten+ins+Visier&rft.description=APNewsBreak%3A+Undercover-Agenten+nehmen+Cybersicherheitsbeauftragten+ins+Visier&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.seattletimes.com%2Fbusiness%2Fapnewsbreak-undercover-agents-target-cybersecurity-watchdog-2%2F&rft.creator=Raphael+Satter&rft.date=2019-01-25"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/about/">Über Citizen Lab</a></span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/hrthreats/"><i>Comparative Analysis of Targeted Threats Against Human Rights Organizations.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 4. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Comparative+Analysis+of+Targeted+Threats+Against+Human+Rights+Organizations&rft.description=Comparative+Analysis+of+Targeted+Threats+Against+Human+Rights+Organizations&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2Fhrthreats%2F"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Katie Kleemola, Seth Hardy: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/08/surtr-malware-family-targeting-the-tibetan-community/"><i>Surtr: Malware Family Targeting the Tibetan Community.</i></a> 2. August 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Surtr%3A+Malware+Family+Targeting+the+Tibetan+Community&rft.description=Surtr%3A+Malware+Family+Targeting+the+Tibetan+Community&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F08%2Fsurtr-malware-family-targeting-the-tibetan-community%2F&rft.creator=Katie+Kleemola%2C+Seth+Hardy&rft.date=2013-08-02"> </span>; <span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/04/permission-to-spy-an-analysis-of-android-malware-targeting-tibetans/"><i>Permission to Spy: An Analysis of Android Malware Targeting Tibetans.</i></a> 18. April 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Permission+to+Spy%3A+An+Analysis+of+Android+Malware+Targeting+Tibetans&rft.description=Permission+to+Spy%3A+An+Analysis+of+Android+Malware+Targeting+Tibetans&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F04%2Fpermission-to-spy-an-analysis-of-android-malware-targeting-tibetans%2F&rft.date=2013-04-18"> </span>; <span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2012/07/recent-observations/"><i>Recent Observations in Tibet-Related Information Operations: Advanced social engineering for the distribution of LURK malware.</i></a> 26. Juli 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Recent+Observations+in+Tibet-Related+Information+Operations%3A+Advanced+social+engineering+for+the+distribution+of+LURK+malware&rft.description=Recent+Observations+in+Tibet-Related+Information+Operations%3A+Advanced+social+engineering+for+the+distribution+of+LURK+malware&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2012%2F07%2Frecent-observations%2F&rft.date=2012-07-26"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20170830-15"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170830_15-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170830_15-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton, Razzak Bahr Abdul, Masashi Crete-Nishihata, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/08/nso-spyware-mexico-corruption"><i>Reckless V: Direktor der mexikanischen Anti-Korruptionsgruppe mit Spyware der NSO-Gruppe ins Visier genommen.</i></a> 30. August 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 7).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Reckless+V%3A+Direktor+der+mexikanischen+Anti-Korruptionsgruppe+mit+Spyware+der+NSO-Gruppe+ins+Visier+genommen&rft.description=Reckless+V%3A+Direktor+der+mexikanischen+Anti-Korruptionsgruppe+mit+Spyware+der+NSO-Gruppe+ins+Visier+genommen&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F08%2Fnso-spyware-mexico-corruption&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton%2C+Razzak+Bahr+Abdul%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Ron+Deibert&rft.date=2017-08-30"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Morgan Marquis-Boire, Seth Hardy: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2012/06/syrian-activists-targeted-with-blackshades-spy-software/"><i>Syrian Activists Targeted with Blackshades Spy Software.</i></a> 19. Juni 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Syrian+Activists+Targeted+with+Blackshades+Spy+Software&rft.description=Syrian+Activists+Targeted+with+Blackshades+Spy+Software&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2012%2F06%2Fsyrian-activists-targeted-with-blackshades-spy-software%2F&rft.creator=Morgan+Marquis-Boire%2C+Seth+Hardy&rft.date=2012-06-19"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Scott-Railton, Morgan Marquis-Boire: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/06/a-call-to-harm/"><i>A Call to Harm: New Malware Attacks Target the Syrian Opposition.</i></a> 21. Juni 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=A+Call+to+Harm%3A+New+Malware+Attacks+Target+the+Syrian+Opposition&rft.description=A+Call+to+Harm%3A+New+Malware+Attacks+Target+the+Syrian+Opposition&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F06%2Fa-call-to-harm%2F&rft.creator=John+Scott-Railton%2C+Morgan+Marquis-Boire&rft.date=2013-06-21"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Eva Galperin, Morgan Marquis-Boire, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/12/syrian-malware-campaigns/"><i>Quantum of Surveillance: Familiar Actors and Possible False Flags in Syrian Malware Campaigns.</i></a> 23. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Quantum+of+Surveillance%3A+Familiar+Actors+and+Possible+False+Flags+in+Syrian+Malware+Campaigns&rft.description=Quantum+of+Surveillance%3A+Familiar+Actors+and+Possible+False+Flags+in+Syrian+Malware+Campaigns&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F12%2Fsyrian-malware-campaigns%2F&rft.creator=Eva+Galperin%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2013-12-23"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Stephan Farris: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.businessweek.com/articles/2012-11-15/the-hackers-of-damascus"><i>The Hackers of Damascus.</i></a> Bloomberg Businessweek, 15. November 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=The+Hackers+of+Damascus&rft.description=The+Hackers+of+Damascus&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.businessweek.com%2Farticles%2F2012-11-15%2Fthe-hackers-of-damascus&rft.creator=Stephan+Farris&rft.publisher=Bloomberg+Businessweek&rft.date=2012-11-15&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-20"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-20">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://america.aljazeera.com/watch/shows/the-stream/the-stream-officialblog/2013/12/25/new-report-exposesdigitalfrontofsyriascivilwar.html"><i>New report exposes digital front of Syria's civil war.</i></a> Al Jazeera, 25. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=New+report+exposes+digital+front+of+Syria%27s+civil+war&rft.description=New+report+exposes+digital+front+of+Syria%27s+civil+war&rft.identifier=http%3A%2F%2Famerica.aljazeera.com%2Fwatch%2Fshows%2Fthe-stream%2Fthe-stream-officialblog%2F2013%2F12%2F25%2Fnew-report-exposesdigitalfrontofsyriascivilwar.html&rft.publisher=Al+Jazeera&rft.date=2013-12-25&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-21"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-21">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Andy Greenberg: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.forbes.com/sites/andygreenberg/2013/04/01/evidence-mounts-that-chinese-government-hackers-spread-android-malware/"><i>Evidence Mounts That Chinese Government Hackers Spread Android Malware.</i></a> 1. April 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Evidence+Mounts+That+Chinese+Government+Hackers+Spread+Android+Malware&rft.description=Evidence+Mounts+That+Chinese+Government+Hackers+Spread+Android+Malware&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.forbes.com%2Fsites%2Fandygreenberg%2F2013%2F04%2F01%2Fevidence-mounts-that-chinese-government-hackers-spread-android-malware%2F&rft.creator=Andy+Greenberg&rft.date=2013-04-01&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-22"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-22">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Kevin Poulsen: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.wired.com/threatlevel/2013/12/syria-report/"><i>In Syria's Civil War, Facebook Has Become a Battlefield.</i></a> 23. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=In+Syria%27s+Civil+War%2C+Facebook+Has+Become+a+Battlefield&rft.description=In+Syria%27s+Civil+War%2C+Facebook+Has+Become+a+Battlefield&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.wired.com%2Fthreatlevel%2F2013%2F12%2Fsyria-report%2F&rft.creator=Kevin+Poulsen&rft.date=2013-12-23&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-TorStar2015-12-15-23"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-TorStar2015-12-15_23-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-TorStar2015-12-15_23-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Frank Bajak: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.thestar.com/business/2015/12/09/south-american-hackers-attacking-journalists-opposition-u-of-t-team-finds.html"><i>South American hackers attacking journalists, opposition, U of T team finds.</i></a> <a href="Toronto_Star" title="Toronto Star">Toronto Star</a>, 15. Dezember 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 9. Januar 2016</span>: „Researchers said Packrat sent a top Argentine journalist, Jorge Lanata, the identical virus that Nisman received a month before his death.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=South+American+hackers+attacking+journalists%2C+opposition%2C+U+of+T+team+finds&rft.description=South+American+hackers+attacking+journalists%2C+opposition%2C+U+of+T+team+finds&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.thestar.com%2Fbusiness%2F2015%2F12%2F09%2Fsouth-american-hackers-attacking-journalists-opposition-u-of-t-team-finds.html&rft.creator=Frank+Bajak&rft.publisher=%5B%5BToronto+Star%5D%5D&rft.date=2015-12-15"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-Cbc2015-12-09-24"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Cbc2015-12-09_24-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Cbc2015-12-09_24-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cbc.ca/news/technology/citizen-lab-packrat-1.3357099"><i>Packrat malware targets dissidents, journalists in South America, Citizen Lab finds: Probe started after Packrat targeted Argentine special prosecutor found dead of gunshot wound.</i></a> <a href="CBC_News" class="mw-redirect" title="CBC News">CBC News</a>, 9. Dezember 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 9. Januar 2016</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Packrat+malware+targets+dissidents%2C+journalists+in+South+America%2C+Citizen+Lab+finds%3A+Probe+started+after+Packrat+targeted+Argentine+special+prosecutor+found+dead+of+gunshot+wound&rft.description=Packrat+malware+targets+dissidents%2C+journalists+in+South+America%2C+Citizen+Lab+finds%3A+Probe+started+after+Packrat+targeted+Argentine+special+prosecutor+found+dead+of+gunshot+wound&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.cbc.ca%2Fnews%2Ftechnology%2Fcitizen-lab-packrat-1.3357099&rft.publisher=%5B%5BCBC+News%5D%5D&rft.date=2015-12-09"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-25"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-25">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://opennet.net/"><i>OpenNet Initiative.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=OpenNet+Initiative&rft.description=OpenNet+Initiative&rft.identifier=https%3A%2F%2Fopennet.net%2F"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-26"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-26">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20211101220606/https://iclab.org/"><i>Internet Censorship Lab.</i></a> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.iclab.org%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">1. November 2021</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 20. April 2015</span>.</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.iclab.org/">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.iclab.org/">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.iclab.org</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Internet+Censorship+Lab&rft.description=Internet+Censorship+Lab&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20211101220606%2Fhttps%3A%2F%2Ficlab.org%2F&rft.source=http://www.iclab.org/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-27"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-27">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.scribd.com/doc/13712715/Breaching-Trust-An-analysis-of-surveillance-and-security-practices-on-Chinas-TOMSkype-platform"><i>Breaching Trust: An analysis of surveillance and security practices on China's TOM-Skype platform.</i></a> 2008,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Breaching+Trust%3A+An+analysis+of+surveillance+and+security+practices+on+China%27s+TOM-Skype+platform&rft.description=Breaching+Trust%3A+An+analysis+of+surveillance+and+security+practices+on+China%27s+TOM-Skype+platform&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.scribd.com%2Fdoc%2F13712715%2FBreaching-Trust-An-analysis-of-surveillance-and-security-practices-on-Chinas-TOMSkype-platform&rft.date=2008&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-28"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-28">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://firstmonday.org/ojs/index.php/fm/article/view/4628/3727"><i>Chat program censorship and surveillance in China: Tracking TOM-Skype and Sina UC.</i></a> Juli 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Chat+program+censorship+and+surveillance+in+China%3A+Tracking+TOM-Skype+and+Sina+UC&rft.description=Chat+program+censorship+and+surveillance+in+China%3A+Tracking+TOM-Skype+and+Sina+UC&rft.identifier=http%3A%2F%2Ffirstmonday.org%2Fojs%2Findex.php%2Ffm%2Farticle%2Fview%2F4628%2F3727&rft.date=2013-07&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-29"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-29">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/bo_xilai/"><i>Keyword: Bo Xilai.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 24. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Keyword%3A+Bo+Xilai&rft.description=Keyword%3A+Bo+Xilai&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2Fbo_xilai%2F"> </span>; <span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/08/visualizing-changes-in-censorship-summarizing-two-months-of-sina-weibo-keyword-monitoring-with-two-interactive-charts/"><i>Visualizing Changes in Censorship: Summarizing two months of Sina Weibo keyword monitoring with two interactive charts.</i></a> 21. August 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Visualizing+Changes+in+Censorship%3A+Summarizing+two+months+of+Sina+Weibo+keyword+monitoring+with+two+interactive+charts&rft.description=Visualizing+Changes+in+Censorship%3A+Summarizing+two+months+of+Sina+Weibo+keyword+monitoring+with+two+interactive+charts&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F08%2Fvisualizing-changes-in-censorship-summarizing-two-months-of-sina-weibo-keyword-monitoring-with-two-interactive-charts%2F&rft.date=2013-08-21&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-30"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-30">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/08/a-large-scale-comparison-of-wikipedia-china-with-hudong-and-baidu-baike/"><i>Who's the Boss? The difficulties of identifying censorship in an environment with distributed oversight: a large-scale comparison of Wikipedia China with Hudong and Baidu Baike.</i></a> 28. August 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Who%27s+the+Boss%3F+The+difficulties+of+identifying+censorship+in+an+environment+with+distributed+oversight%3A+a+large-scale+comparison+of+Wikipedia+China+with+Hudong+and+Baidu+Baike&rft.description=Who%27s+the+Boss%3F+The+difficulties+of+identifying+censorship+in+an+environment+with+distributed+oversight%3A+a+large-scale+comparison+of+Wikipedia+China+with+Hudong+and+Baidu+Baike&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F08%2Fa-large-scale-comparison-of-wikipedia-china-with-hudong-and-baidu-baike%2F&rft.date=2013-08-28&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-asiamessaging-31"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-asiamessaging_31-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-asiamessaging_31-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/11/asia-chats-analyzing-information-controls-privacy-asian-messaging-applications/"><i>Asia Chats: Analyzing Information Controls and Privacy in Asian Messaging Applications.</i></a> 14. November 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Asia+Chats%3A+Analyzing+Information+Controls+and+Privacy+in+Asian+Messaging+Applications&rft.description=Asia+Chats%3A+Analyzing+Information+Controls+and+Privacy+in+Asian+Messaging+Applications&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F11%2Fasia-chats-analyzing-information-controls-privacy-asian-messaging-applications%2F&rft.date=2013-11-14&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-32"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-32">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/11/asia-chats-investigating-regionally-based-keyword-censorship-line/"><i>Asia Chats: Investigating Regional-based Keyword Censorship in LINE.</i></a> 14. August 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Asia+Chats%3A+Investigating+Regional-based+Keyword+Censorship+in+LINE&rft.description=Asia+Chats%3A+Investigating+Regional-based+Keyword+Censorship+in+LINE&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F11%2Fasia-chats-investigating-regionally-based-keyword-censorship-line%2F&rft.date=2013-08-14&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-Csm2015-11-02-33"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-Csm2015-11-02_33-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Max Lewontin: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.csmonitor.com/Technology/2015/1102/South-Korea-pulls-plug-on-child-surveillance-app-after-security-concerns"><i>South Korea pulls plug on child surveillance app after security concerns: Government officials pulled Smart Sheriff, an app that lets parents track how their children use social media, from the Google Play store over the weekend.</i></a> In: <i><a href="The_Christian_Science_Monitor" title="The Christian Science Monitor">The Christian Science Monitor</a>.</i> 2. November 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 9. Januar 2016</span>: „But researchers from Citizens Lab, a research group based at the University of Toronto, and Cure53, a German software company, released two reports in September finding that Smart Sheriff had a variety of security issues that it made it vulnerable to hackers and put children and parents’ personal information at risk.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=South+Korea+pulls+plug+on+child+surveillance+app+after+security+concerns%3A+Government+officials+pulled+Smart+Sheriff%2C+an+app+that+lets+parents+track+how+their+children+use+social+media%2C+from+the+Google+Play+store+over+the+weekend&rft.description=South+Korea+pulls+plug+on+child+surveillance+app+after+security+concerns%3A+Government+officials+pulled+Smart+Sheriff%2C+an+app+that+lets+parents+track+how+their+children+use+social+media%2C+from+the+Google+Play+store+over+the+weekend&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.csmonitor.com%2FTechnology%2F2015%2F1102%2FSouth-Korea-pulls-plug-on-child-surveillance-app-after-security-concerns&rft.creator=Max+Lewontin&rft.date=2015-11-02"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-TorStar2015-11-02-34"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-TorStar2015-11-02_34-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Raphael Satter, Youkyung Lee: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.thestar.com/business/2015/11/02/south-korea-shuts-down-child-surveillance-app-over-security-concerns.html"><i>South Korea shuts down child surveillance app over security concerns: The removal of the state-approved Smart Sheriff is a blow to South Korea's effort to keep closer tabs on the online lives of youth.</i></a> In: <i><a href="Toronto_Star" title="Toronto Star">Toronto Star</a>.</i> 2. November 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 9. Januar 2016</span>: „Pulling the plug on Smart Sheriff was "long overdue," said independent researcher Collin Anderson, who worked with Internet watchdog group Citizen Lab and German software auditing firm Cure53 to comb through the app’s code.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=South+Korea+shuts+down+child+surveillance+app+over+security+concerns%3A+The+removal+of+the+state-approved+Smart+Sheriff+is+a+blow+to+South+Korea%27s+effort+to+keep+closer+tabs+on+the+online+lives+of+youth&rft.description=South+Korea+shuts+down+child+surveillance+app+over+security+concerns%3A+The+removal+of+the+state-approved+Smart+Sheriff+is+a+blow+to+South+Korea%27s+effort+to+keep+closer+tabs+on+the+online+lives+of+youth&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.thestar.com%2Fbusiness%2F2015%2F11%2F02%2Fsouth-korea-shuts-down-child-surveillance-app-over-security-concerns.html&rft.creator=Raphael+Satter%2C+Youkyung+Lee&rft.date=2015-11-02"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-35"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-35">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2012/07/from-bahrain-with-love-finfishers-spy-kit-expose"><i>From Bahrain With Love: FinFisher's Spy Kit Exposed?</i></a> 25. Juli 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=From+Bahrain+With+Love%3A+FinFisher%27s+Spy+Kit+Exposed%3F&rft.description=From+Bahrain+With+Love%3A+FinFisher%27s+Spy+Kit+Exposed%3F&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2012%2F07%2Ffrom-bahrain-with-love-finfishers-spy-kit-expose&rft.creator=Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire&rft.date=2012-07-25&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-36"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-36">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire, Claudio Gaurnieri: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2012/08/the-smartphone-who-loved-me-finfisher-goes-mobile/"><i>The Smartphone Who Loved Me? FinFisher Goes Mobile.</i></a> 29. August 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=The+Smartphone+Who+Loved+Me%3F+FinFisher+Goes+Mobile&rft.description=The+Smartphone+Who+Loved+Me%3F+FinFisher+Goes+Mobile&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2012%2F08%2Fthe-smartphone-who-loved-me-finfisher-goes-mobile%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+Claudio+Gaurnieri&rft.date=2012-08-29&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-37"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-37">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire, Claudio Gaurnieri, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/04/for-their-eyes-only-2/"><i>For Their Eyes Only: The Commercialization of Digital Spying.</i></a> 30. April 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=For+Their+Eyes+Only%3A+The+Commercialization+of+Digital+Spying&rft.description=For+Their+Eyes+Only%3A+The+Commercialization+of+Digital+Spying&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F04%2Ffor-their-eyes-only-2%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+Claudio+Gaurnieri%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2013-04-30&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-38"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-38">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire, Claudio Gaurnieri, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/03/you-only-click-twice-finfishers-global-proliferation-2/"><i>You Only Click Twice: FinFisher's Global Proliferation.</i></a> 13. März 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=You+Only+Click+Twice%3A+FinFisher%27s+Global+Proliferation&rft.description=You+Only+Click+Twice%3A+FinFisher%27s+Global+Proliferation&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F03%2Fyou-only-click-twice-finfishers-global-proliferation-2%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+Claudio+Gaurnieri%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2013-03-13&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-39"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-39">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325190118/https://cyberstewards.org/2013/05/bytes-for-all-petitions-pakistani-court-on-presence-of-surveillance-software/"><i>Bytes for All Petitions Pakistani Court on Presence of Surveillance Software.</i></a> 16. Mai 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F05%2Fbytes-for-all-petitions-pakistani-court-on-presence-of-surveillance-software%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Bytes+for+All+Petitions+Pakistani+Court+on+Presence+of+Surveillance+Software&rft.description=Bytes+for+All+Petitions+Pakistani+Court+on+Presence+of+Surveillance+Software&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325190118%2Fhttps%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F05%2Fbytes-for-all-petitions-pakistani-court-on-presence-of-surveillance-software%2F&rft.date=2013-05-16&rft.source=https://cyberstewards.org/2013/05/bytes-for-all-petitions-pakistani-court-on-presence-of-surveillance-software/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-40"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-40">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/11/cyber-steward-network-local-activists-investigate-surveillance-mexico/"><i>Cyber Stewards Network and Local Activists Investigate FinFisher in Mexico.</i></a> 8. November 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Cyber+Stewards+Network+and+Local+Activists+Investigate+FinFisher+in+Mexico&rft.description=Cyber+Stewards+Network+and+Local+Activists+Investigate+FinFisher+in+Mexico&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F11%2Fcyber-steward-network-local-activists-investigate-surveillance-mexico%2F&rft.date=2013-11-08&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-41"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-41">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140626153402/https://www.privacyinternational.org/press-releases/oecd-complaint-filed-by-human-rights-groups-against-british-surveillance-company"><i>OECD complaint filed by human rights groups against British surveillance company moves forward (OECD-Beschwerde von Menschenrechtsgruppen gegen britisches Überwachungsunternehmen kommt voran).</i></a> 24. Juni 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fpress-releases%2Foecd-complaint-filed-by-human-rights-groups-against-british-surveillance-company">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">26. Juni 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=OECD+complaint+filed+by+human+rights+groups+against+British+surveillance+company+moves+forward+%28OECD-Beschwerde+von+Menschenrechtsgruppen+gegen+britisches+%C3%9Cberwachungsunternehmen+kommt+voran%29&rft.description=OECD+complaint+filed+by+human+rights+groups+against+British+surveillance+company+moves+forward+%28OECD-Beschwerde+von+Menschenrechtsgruppen+gegen+britisches+%C3%9Cberwachungsunternehmen+kommt+voran%29&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140626153402%2Fhttps%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fpress-releases%2Foecd-complaint-filed-by-human-rights-groups-against-british-surveillance-company&rft.date=2013-06-24&rft.source=https://www.privacyinternational.org/press-releases/oecd-complaint-filed-by-human-rights-groups-against-british-surveillance-company"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-42"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-42">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Renata Avila: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325173815/https://cyberstewards.org/2013/11/cyber-steward-network-and-local-activists-investigate-surveillance-in-mexico/"><i>Cyber Steward Network and Local Activists Investigate Surveillance in Mexico.</i></a> 8. November 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F11%2Fcyber-steward-network-and-local-activists-investigate-surveillance-in-mexico%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Cyber+Steward+Network+and+Local+Activists+Investigate+Surveillance+in+Mexico&rft.description=Cyber+Steward+Network+and+Local+Activists+Investigate+Surveillance+in+Mexico&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325173815%2Fhttps%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F11%2Fcyber-steward-network-and-local-activists-investigate-surveillance-in-mexico%2F&rft.creator=Renata+Avila&rft.date=2013-11-08&rft.source=https://cyberstewards.org/2013/11/cyber-steward-network-and-local-activists-investigate-surveillance-in-mexico/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-43"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-43">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jamie Doward: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.theguardian.com/world/2012/sep/09/block-on-exports-surveillance-equipment"><i>Crackdown on sale of UK spyware over fears of misuse by repressive regimes.</i></a> 8. September 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Crackdown+on+sale+of+UK+spyware+over+fears+of+misuse+by+repressive+regimes&rft.description=Crackdown+on+sale+of+UK+spyware+over+fears+of+misuse+by+repressive+regimes&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fworld%2F2012%2Fsep%2F09%2Fblock-on-exports-surveillance-equipment&rft.creator=Jamie+Doward&rft.date=2012-09-08&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-44"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-44">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Claudio Gaurnieri, Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2014/02/mapping-hacking-teams-untraceable-spyware/"><i>Mapping Hacking Team's "Untraceable" Spyware.</i></a> 17. Februar 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Mapping+Hacking+Team%27s+%22Untraceable%22+Spyware&rft.description=Mapping+Hacking+Team%27s+%22Untraceable%22+Spyware&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2014%2F02%2Fmapping-hacking-teams-untraceable-spyware%2F&rft.creator=Claudio+Gaurnieri%2C+Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2014-02-17&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-backdoors-45"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-backdoors_45-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-backdoors_45-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Morgan Marquis-Boire: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2012/10/backdoors-are-forever-hacking-team-and-the-targeting-of-dissent/"><i>Backdoors Are Forever? Hacking Team and the Targeting of Dissent.</i></a> 10. Oktober 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Backdoors+Are+Forever%3F+Hacking+Team+and+the+Targeting+of+Dissent&rft.description=Backdoors+Are+Forever%3F+Hacking+Team+and+the+Targeting+of+Dissent&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2012%2F10%2Fbackdoors-are-forever-hacking-team-and-the-targeting-of-dissent%2F&rft.creator=Morgan+Marquis-Boire&rft.date=2012-10-10&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-46"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-46">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Vernon Silver: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.bloomberg.com/news/2012-10-10/spyware-leaves-trail-to-beaten-activist-through-microsoft-flaw.html"><i>Spyware Leaves Trail to Beaten Activist through Microsoft Flaw.</i></a> 10. Oktober 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Spyware+Leaves+Trail+to+Beaten+Activist+through+Microsoft+Flaw&rft.description=Spyware+Leaves+Trail+to+Beaten+Activist+through+Microsoft+Flaw&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.bloomberg.com%2Fnews%2F2012-10-10%2Fspyware-leaves-trail-to-beaten-activist-through-microsoft-flaw.html&rft.creator=Vernon+Silver&rft.date=2012-10-10&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-47"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-47">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Nicole Perlroth: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://bits.blogs.nytimes.com/2012/10/10/ahead-of-spyware-conference-more-evidence-of-abuse/"><i>Ahead of Spyware Conference More Evidence of Abuse.</i></a> 10. Oktober 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Ahead+of+Spyware+Conference+More+Evidence+of+Abuse&rft.description=Ahead+of+Spyware+Conference+More+Evidence+of+Abuse&rft.identifier=http%3A%2F%2Fbits.blogs.nytimes.com%2F2012%2F10%2F10%2Fahead-of-spyware-conference-more-evidence-of-abuse%2F&rft.creator=Nicole+Perlroth&rft.date=2012-10-10&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-48"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-48">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Claudio Gaurnieri, Bill Marczak, Morgan Marquis-Boire, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2014/02/hacking-team-targeting-ethiopian-journalists/"><i>Hacking Team and the Targeting of Ethiopian Journalists.</i></a> 12. Februar 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Hacking+Team+and+the+Targeting+of+Ethiopian+Journalists&rft.description=Hacking+Team+and+the+Targeting+of+Ethiopian+Journalists&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2014%2F02%2Fhacking-team-targeting-ethiopian-journalists%2F&rft.creator=Claudio+Gaurnieri%2C+Bill+Marczak%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2014-02-12&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-49"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-49">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.eff.org/press/releases/american-sues-ethiopian-government-spyware-infection"><i>American Sues Ethiopian Government for Spyware Infection.</i></a> <a href="Electronic_Frontier_Foundation" title="Electronic Frontier Foundation">Electronic Frontier Foundation</a>, 18. Februar 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 6. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=American+Sues+Ethiopian+Government+for+Spyware+Infection&rft.description=American+Sues+Ethiopian+Government+for+Spyware+Infection&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.eff.org%2Fpress%2Freleases%2Famerican-sues-ethiopian-government-spyware-infection&rft.publisher=%5B%5BElectronic+Frontier+Foundation%5D%5D&rft.date=2014-02-18&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-50"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-50">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325190645/https://www.privacyinternational.org/press-releases/privacy-international-seeking-investigation-into-computer-spying-on-refugee-in-uk"><i>Privacy International seeking investigation into computer spying on refugee in UK.</i></a> Privacy International, 17. Februar 2014, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fpress-releases%2Fprivacy-international-seeking-investigation-into-computer-spying-on-refugee-in-uk">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Privacy+International+seeking+investigation+into+computer+spying+on+refugee+in+UK&rft.description=Privacy+International+seeking+investigation+into+computer+spying+on+refugee+in+UK&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325190645%2Fhttps%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fpress-releases%2Fprivacy-international-seeking-investigation-into-computer-spying-on-refugee-in-uk&rft.publisher=Privacy+International&rft.date=2014-02-17&rft.source=https://www.privacyinternational.org/press-releases/privacy-international-seeking-investigation-into-computer-spying-on-refugee-in-uk"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-51"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-51">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/07/citizen-lab-open-letter-equal-rights-coalition/"><i>Citizen Lab Open Letter in Advance of the Equal Rights Coalition Global Conference (August 5-7, 2018, in Vancouver, British Columbia, Canada).</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 31. Juli 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span> (amerikanisches Englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Citizen+Lab+Open+Letter+in+Advance+of+the+Equal+Rights+Coalition+Global+Conference+%28August+5-7%2C+2018%2C+in+Vancouver%2C+British+Columbia%2C+Canada%29&rft.description=Citizen+Lab+Open+Letter+in+Advance+of+the+Equal+Rights+Coalition+Global+Conference+%28August+5-7%2C+2018%2C+in+Vancouver%2C+British+Columbia%2C+Canada%29&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F07%2Fcitizen-lab-open-letter-equal-rights-coalition%2F&rft.date=2018-07-31&rft.language=en-US"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-amnesty_20180801-52"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-amnesty_20180801_52-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-amnesty_20180801_52-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.amnesty.org/en/latest/research/2018/08/amnesty-international-among-targets-of-nso-powered-campaign/"><i>Amnesty International Among Targets of NSO-powered Campaign.</i></a> 1. August 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Amnesty+International+Among+Targets+of+NSO-powered+Campaign&rft.description=Amnesty+International+Among+Targets+of+NSO-powered+Campaign&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.amnesty.org%2Fen%2Flatest%2Fresearch%2F2018%2F08%2Famnesty-international-among-targets-of-nso-powered-campaign%2F&rft.date=2018-08-01"> </span> Aktualisiert am 1. Oktober 2018</span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_Marczak_20180731-53"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_Marczak_20180731_53-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Scott-Railton, Bill Marczak, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/07/nso-spyware-targeting-amnesty-international/"><i>NSO Group Infrastructure Linked to Targeting of Amnesty International and Saudi Dissident.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 31. Juli 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=NSO+Group+Infrastructure+Linked+to+Targeting+of+Amnesty+International+and+Saudi+Dissident&rft.description=NSO+Group+Infrastructure+Linked+to+Targeting+of+Amnesty+International+and+Saudi+Dissident&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F07%2Fnso-spyware-targeting-amnesty-international%2F&rft.creator=John+Scott-Railton%2C+Bill+Marczak%2C+Ron+Deibert&rft.date=2018-07-31"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_201702-55"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_201702_55-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Scott-Railton, Bill Marczak, Claudio Guarnieri, Masashi Crete-Nishihata: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/02/bittersweet-nso-mexico-spyware"><i>Bittersweet: Befürworter der mexikanischen Soda-Steuer im Visier von NSO Exploit Links.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 11. Februar 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 2).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Bittersweet%3A+Bef%C3%BCrworter+der+mexikanischen+Soda-Steuer+im+Visier+von+NSO+Exploit+Links&rft.description=Bittersweet%3A+Bef%C3%BCrworter+der+mexikanischen+Soda-Steuer+im+Visier+von+NSO+Exploit+Links&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F02%2Fbittersweet-nso-mexico-spyware&rft.creator=John+Scott-Railton%2C+Bill+Marczak%2C+Claudio+Guarnieri%2C+Masashi+Crete-Nishihata&rft.date=2017-02-11"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20170619-56"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170619_56-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton, Bahr Abdul Razzak, Masashi Crete-Nishihata, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/06/reckless-exploit-mexico-nso"><i>Recklose Ausbeutung: Mexican Journalists, Lawyers, and a Child Targeted with NSO Spyware.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 19. Juni 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 3).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Recklose+Ausbeutung%3A+Mexican+Journalists%2C+Lawyers%2C+and+a+Child+Targeted+with+NSO+Spyware&rft.description=Recklose+Ausbeutung%3A+Mexican+Journalists%2C+Lawyers%2C+and+a+Child+Targeted+with+NSO+Spyware&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F06%2Freckless-exploit-mexico-nso&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton%2C+Bahr+Abdul+Razzak%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Ron+Deibert&rft.date=2017-06-19"> </span> Lea la investigación de R3D, SocialTic y Articulo19 (auf Spanisch)</span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20170629-57"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170629_57-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton, Claudio Guarnieri, Masashi Crete-Nishihata, Razzak Bahr Abdul, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/06/more-mexican-nso-targets"><i>Reckless Redux: Hochrangige mexikanische Gesetzgeber und Politiker im Visier der NSO-Spähsoftware.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 29. Juni 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 4).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Reckless+Redux%3A+Hochrangige+mexikanische+Gesetzgeber+und+Politiker+im+Visier+der+NSO-Sp%C3%A4hsoftware&rft.description=Reckless+Redux%3A+Hochrangige+mexikanische+Gesetzgeber+und+Politiker+im+Visier+der+NSO-Sp%C3%A4hsoftware&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F06%2Fmore-mexican-nso-targets&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton%2C+Claudio+Guarnieri%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Razzak+Bahr+Abdul%2C+Ron+Deibert&rft.date=2017-06-29"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20170710-58"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170710_58-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton, Razzak Bahr Abdul, Masashi Crete-Nishihata, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/07/mexico-disappearances-nso/"><i>Rücksichtslos III: Untersuchung des mexikanischen Massenverschwindens mit NSO-Spionagesoftware ins Visier genommen.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 10. Juli 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 5).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=R%C3%BCcksichtslos+III%3A+Untersuchung+des+mexikanischen+Massenverschwindens+mit+NSO-Spionagesoftware+ins+Visier+genommen&rft.description=R%C3%BCcksichtslos+III%3A+Untersuchung+des+mexikanischen+Massenverschwindens+mit+NSO-Spionagesoftware+ins+Visier+genommen&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F07%2Fmexico-disappearances-nso%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton%2C+Razzak+Bahr+Abdul%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Ron+Deibert&rft.date=2017-07-10"> </span> Leer el post de R3D</span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20170802-59"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20170802_59-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, John Scott-Railton, Masashi Crete-Nishihata, Ron Deibert, Razzak Bahr Abdul: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/08/lawyers-murdered-women-nso-group"><i>Reckless IV: Anwälte für Familien ermordeter Mexikanerinnen im Visier von NSO-Spionageprogrammen.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 2. August 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 6).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Reckless+IV%3A+Anw%C3%A4lte+f%C3%BCr+Familien+ermordeter+Mexikanerinnen+im+Visier+von+NSO-Spionageprogrammen&rft.description=Reckless+IV%3A+Anw%C3%A4lte+f%C3%BCr+Familien+ermordeter+Mexikanerinnen+im+Visier+von+NSO-Spionageprogrammen&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F08%2Flawyers-murdered-women-nso-group&rft.creator=Bill+Marczak%2C+John+Scott-Railton%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Ron+Deibert%2C+Razzak+Bahr+Abdul&rft.date=2017-08-02"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20180918-60"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20180918_60-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Scott-Railton, Bill Marczak, Sarah McKune, Razzak Bahr Abdul, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/09/hide-and-seek-tracking-nso-groups-pegasus-spyware-to-operations-in-45-countries"><i>Hide and Seek: Tracking NSO Group's Pegasus Spyware to Operations in 45 Countries.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 18. September 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 9).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Hide+and+Seek%3A+Tracking+NSO+Group%27s+Pegasus+Spyware+to+Operations+in+45+Countries&rft.description=Hide+and+Seek%3A+Tracking+NSO+Group%27s+Pegasus+Spyware+to+Operations+in+45+Countries&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F09%2Fhide-and-seek-tracking-nso-groups-pegasus-spyware-to-operations-in-45-countries&rft.creator=John+Scott-Railton%2C+Bill+Marczak%2C+Sarah+McKune%2C+Razzak+Bahr+Abdul%2C+Ron+Deibert&rft.date=2018-09-18"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-citizenlab_NSO_20181001-61"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-citizenlab_NSO_20181001_61-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Scott-Railton, Bill Marczak, Adam Senft, Bahr Abdul Razzak, Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/10/the-kingdom-came-to-canada-how-saudi-linked-digital-espionage-reached-canadian-soil"><i>The Kingdom Came to Canada: How Saudi-Linked Digital Espionage Reached Canadian Soil.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 1. Oktober 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Januar 2019</span> (Reckless Nr. 10).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=The+Kingdom+Came+to+Canada%3A+How+Saudi-Linked+Digital+Espionage+Reached+Canadian+Soil&rft.description=The+Kingdom+Came+to+Canada%3A+How+Saudi-Linked+Digital+Espionage+Reached+Canadian+Soil&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F10%2Fthe-kingdom-came-to-canada-how-saudi-linked-digital-espionage-reached-canadian-soil&rft.creator=John+Scott-Railton%2C+Bill+Marczak%2C+Adam+Senft%2C+Bahr+Abdul+Razzak%2C+Ron+Deibert&rft.date=2018-10-01"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-62"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-62">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/tag/reckless/"><i>Posts tagged “reckless” – Sammlung von Berichten über Phishing-Versuche mit NSO-Technologie in den Vereinigten Arabischen Emiraten und Mexiko.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Posts+tagged+%E2%80%9Creckless%E2%80%9D+%E2%80%93+Sammlung+von+Berichten+%C3%BCber+Phishing-Versuche+mit+NSO-Technologie+in+den+Vereinigten+Arabischen+Emiraten+und+Mexiko&rft.description=Posts+tagged+%E2%80%9Creckless%E2%80%9D+%E2%80%93+Sammlung+von+Berichten+%C3%BCber+Phishing-Versuche+mit+NSO-Technologie+in+den+Vereinigten+Arabischen+Emiraten+und+Mexiko&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2Ftag%2Freckless%2F&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-63"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-63">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://financialpost.com/financial-times/torontos-citizen-lab-uncovers-massive-hackers-for-hire-organization-dark-basin-that-has-targeted-hundreds-of-institutions-on-six-continents"><i>Toronto's Citizen Lab uncovers massive hackers-for-hire organization 'Dark Basin' that has targeted hundreds of institutions on six continents.</i></a> In: <i>Financial Post.</i> 9. Juni 2021,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 28. Februar 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Toronto%27s+Citizen+Lab+uncovers+massive+hackers-for-hire+organization+%27Dark+Basin%27+that+has+targeted+hundreds+of+institutions+on+six+continents&rft.description=Toronto%27s+Citizen+Lab+uncovers+massive+hackers-for-hire+organization+%27Dark+Basin%27+that+has+targeted+hundreds+of+institutions+on+six+continents&rft.identifier=https%3A%2F%2Ffinancialpost.com%2Ffinancial-times%2Ftorontos-citizen-lab-uncovers-massive-hackers-for-hire-organization-dark-basin-that-has-targeted-hundreds-of-institutions-on-six-continents&rft.date=2021-06-09"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-64"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-64">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Craig Timberg: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.washingtonpost.com/business/technology/foreign-regimes-use-spyware-against-journalists-even-in-us/2014/02/12/9501a20e-9043-11e3-84e1-27626c5ef5fb_story.html"><i>Foreign regimes use spyware against journalists, even in U.S.</i></a> In: <i>The Washington Post.</i> 12. Februar 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Foreign+regimes+use+spyware+against+journalists%2C+even+in+U.S.&rft.description=Foreign+regimes+use+spyware+against+journalists%2C+even+in+U.S.&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fbusiness%2Ftechnology%2Fforeign-regimes-use-spyware-against-journalists-even-in-us%2F2014%2F02%2F12%2F9501a20e-9043-11e3-84e1-27626c5ef5fb_story.html&rft.creator=Craig+Timberg&rft.date=2014-02-12&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-65"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-65">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Nicole Perlroth: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nytimes.com/2012/08/31/technology/finspy-software-is-tracking-political-dissidents.html"><i>Software Meant to Fight Crime is Used to Spy on Dissidents.</i></a> In: <i>The New York Times.</i> 30. August 2012,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Software+Meant+to+Fight+Crime+is+Used+to+Spy+on+Dissidents&rft.description=Software+Meant+to+Fight+Crime+is+Used+to+Spy+on+Dissidents&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2012%2F08%2F31%2Ftechnology%2Ffinspy-software-is-tracking-political-dissidents.html&rft.creator=Nicole+Perlroth&rft.date=2012-08-30&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-66"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-66">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.bbc.com/news/technology-22372027"><i>Mozilla accuses Finfisher makers of ‘hiding’ under name (Mozilla beschuldigt Finfisher-Hersteller, sich unter dem Namen zu „verstecken“).</i></a> BBC, 1. Mai 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Mozilla+accuses+Finfisher+makers+of+%E2%80%98hiding%E2%80%99+under+name+%28Mozilla+beschuldigt+Finfisher-Hersteller%2C+sich+unter+dem+Namen+zu+%E2%80%9Everstecken%E2%80%9C%29&rft.description=Mozilla+accuses+Finfisher+makers+of+%E2%80%98hiding%E2%80%99+under+name+%28Mozilla+beschuldigt+Finfisher-Hersteller%2C+sich+unter+dem+Namen+zu+%E2%80%9Everstecken%E2%80%9C%29&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fnews%2Ftechnology-22372027&rft.publisher=BBC&rft.date=2013-05-01&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-67"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-67">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Vernon Silver: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20151004025053/https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-13/gamma-finspy-surveillance-servers-in-25-countries"><i>Gamma FinSpy Surveillance Servers in 25 Countries.</i></a> In: <i>Bloomberg Businessweek.</i> 13. März 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fwww.bloomberg.com%2Fnews%2Farticles%2F2013-03-13%2Fgamma-finspy-surveillance-servers-in-25-countries">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">4. Oktober 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Gamma+FinSpy+Surveillance+Servers+in+25+Countries&rft.description=Gamma+FinSpy+Surveillance+Servers+in+25+Countries&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20151004025053%2Fhttps%3A%2F%2Fwww.bloomberg.com%2Fnews%2Farticles%2F2013-03-13%2Fgamma-finspy-surveillance-servers-in-25-countries&rft.creator=Vernon+Silver&rft.date=2013-03-13&rft.source=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-03-13/gamma-finspy-surveillance-servers-in-25-countries&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-68"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-68">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Ryan Gallagher: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.slate.com/blogs/future_tense/2013/03/13/finspy_from_gamma_group_detected_around_the_world_says_citizen_lab_report.html"><i>Report: Global Network of Government Spyware Detected in U.S., Authoritarian Countries.</i></a> In: <i>Slate.</i> 13. März 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Report%3A+Global+Network+of+Government+Spyware+Detected+in+U.S.%2C+Authoritarian+Countries&rft.description=Report%3A+Global+Network+of+Government+Spyware+Detected+in+U.S.%2C+Authoritarian+Countries&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.slate.com%2Fblogs%2Ffuture_tense%2F2013%2F03%2F13%2Ffinspy_from_gamma_group_detected_around_the_world_says_citizen_lab_report.html&rft.creator=Ryan+Gallagher&rft.date=2013-03-13"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-69"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-69">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Natasha Lennard: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.salon.com/2013/03/13/surveillance_software_used_to_spy_on_activists_around_the_world/"><i>Surveillance software used to spy on activists around the world.</i></a> In: <i>Salon.</i> 13. März 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Surveillance+software+used+to+spy+on+activists+around+the+world&rft.description=Surveillance+software+used+to+spy+on+activists+around+the+world&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.salon.com%2F2013%2F03%2F13%2Fsurveillance_software_used_to_spy_on_activists_around_the_world%2F&rft.creator=Natasha+Lennard&rft.date=2013-03-13"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-70"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-70">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325173548/https://www.privacyinternational.org/blog/international-agreement-reached-controlling-export-of-mass-and-intrusive-surveillance"><i>International agreement reached controlling export of mass and intrusive surveillance technology.</i></a> Privacy International, 9. Dezember 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fblog%2Finternational-agreement-reached-controlling-export-of-mass-and-intrusive-surveillance">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=International+agreement+reached+controlling+export+of+mass+and+intrusive+surveillance+technology&rft.description=International+agreement+reached+controlling+export+of+mass+and+intrusive+surveillance+technology&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325173548%2Fhttps%3A%2F%2Fwww.privacyinternational.org%2Fblog%2Finternational-agreement-reached-controlling-export-of-mass-and-intrusive-surveillance&rft.publisher=Privacy+International&rft.date=2013-12-09&rft.source=https://www.privacyinternational.org/blog/international-agreement-reached-controlling-export-of-mass-and-intrusive-surveillance"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-71"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-71">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/12/shedding-light-on-the-surveillance-industry/"><i>Shedding Light on the Surveillance Industry: The importance of evidence-based, impartial research.</i></a> 20. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Shedding+Light+on+the+Surveillance+Industry%3A+The+importance+of+evidence-based%2C+impartial+research&rft.description=Shedding+Light+on+the+Surveillance+Industry%3A+The+importance+of+evidence-based%2C+impartial+research&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F12%2Fshedding-light-on-the-surveillance-industry%2F&rft.date=2013-12-20"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-72"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-72">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Collin Anderson, Morgan Marquis-Boire, Jakub Dalek, Sarah McKune, John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/07/planet-blue-coat-redux/"><i>Some Devices Wander By Mistake: Planet Blue Coat Redux.</i></a> 9. Juli 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Some+Devices+Wander+By+Mistake%3A+Planet+Blue+Coat+Redux&rft.description=Some+Devices+Wander+By+Mistake%3A+Planet+Blue+Coat+Redux&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F07%2Fplanet-blue-coat-redux%2F&rft.creator=Collin+Anderson%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+Jakub+Dalek%2C+Sarah+McKune%2C+John+Scott-Railton&rft.date=2013-07-09"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-73"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-73">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jakub Dalek, Adam Senft, Masashi Crete-Nishihata, and Ron Deibert: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/06/o-pakistan/"><i>O Pakistan, We Stand on Guard for Thee: An Analysis of Canada-based Netsweeper's Role in Pakistan's Censorship Regime.</i></a> 20. Juni 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=O+Pakistan%2C+We+Stand+on+Guard+for+Thee%3A+An+Analysis+of+Canada-based+Netsweeper%27s+Role+in+Pakistan%27s+Censorship+Regime&rft.description=O+Pakistan%2C+We+Stand+on+Guard+for+Thee%3A+An+Analysis+of+Canada-based+Netsweeper%27s+Role+in+Pakistan%27s+Censorship+Regime&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F06%2Fo-pakistan%2F&rft.creator=Jakub+Dalek%2C+Adam+Senft%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+and+Ron+Deibert&rft.date=2013-06-20"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-74"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-74">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jakub Dalek, Morgan Marquis-Boire, Sarah McKune: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2013/01/planet-blue-coat-mapping-global-censorship-and-surveillance-tools/"><i>Planet Blue Coat: Mapping Global Censorship and Surveillance Tools.</i></a> 15. Januar 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Planet+Blue+Coat%3A+Mapping+Global+Censorship+and+Surveillance+Tools&rft.description=Planet+Blue+Coat%3A+Mapping+Global+Censorship+and+Surveillance+Tools&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2013%2F01%2Fplanet-blue-coat-mapping-global-censorship-and-surveillance-tools%2F&rft.creator=Jakub+Dalek%2C+Morgan+Marquis-Boire%2C+Sarah+McKune&rft.date=2013-01-15"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-75"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-75">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Ellen Nakashima: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.washingtonpost.com/world/national-security/report-web-monitoring-devices-made-by-us-firm-blue-coat-detected-in-iran-sudan/2013/07/08/09877ad6-e7cf-11e2-a301-ea5a8116d211_story.html"><i>Report: Web monitoring devices made by U.S. firm Blue Coat detected in Iran, Sudan.</i></a> In: <i>The Washington Post.</i> 8. Juli 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Report%3A+Web+monitoring+devices+made+by+U.S.+firm+Blue+Coat+detected+in+Iran%2C+Sudan&rft.description=Report%3A+Web+monitoring+devices+made+by+U.S.+firm+Blue+Coat+detected+in+Iran%2C+Sudan&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.washingtonpost.com%2Fworld%2Fnational-security%2Freport-web-monitoring-devices-made-by-us-firm-blue-coat-detected-in-iran-sudan%2F2013%2F07%2F08%2F09877ad6-e7cf-11e2-a301-ea5a8116d211_story.html&rft.creator=Ellen+Nakashima&rft.date=2013-07-08"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-76"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-76">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">John Markoff: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nytimes.com/2013/01/16/business/rights-group-reports-on-abuses-of-surveillance-and-censorship-technology.html"><i>Rights Group Reports on Abuses of Surveillance and Censorship Technology.</i></a> In: <i>The New York Times.</i> 16. Januar 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Rights+Group+Reports+on+Abuses+of+Surveillance+and+Censorship+Technology&rft.description=Rights+Group+Reports+on+Abuses+of+Surveillance+and+Censorship+Technology&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2013%2F01%2F16%2Fbusiness%2Frights-group-reports-on-abuses-of-surveillance-and-censorship-technology.html&rft.creator=John+Markoff&rft.date=2013-01-16"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-77"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-77">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Omar El Akkad: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.theglobeandmail.com/news/world/canadian-technology-tied-to-online-censorship-in-pakistan/article12758332/"><i>Canadian technology tied to online censorship in Pakistan.</i></a> The Globe and Mail, 21. Juni 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Canadian+technology+tied+to+online+censorship+in+Pakistan&rft.description=Canadian+technology+tied+to+online+censorship+in+Pakistan&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.theglobeandmail.com%2Fnews%2Fworld%2Fcanadian-technology-tied-to-online-censorship-in-pakistan%2Farticle12758332%2F&rft.creator=Omar+El+Akkad&rft.publisher=The+Globe+and+Mail&rft.date=2013-06-21"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-78"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-78">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Irene Poetranto: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.thejakartapost.com/news/2013/12/14/time-greater-transparency-surveillance.html"><i>Time for Greater Transparency.</i></a> <a href="The_Jakarta_Post" title="The Jakarta Post">The Jakarta Post</a>, 14. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Time+for+Greater+Transparency&rft.description=Time+for+Greater+Transparency&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.thejakartapost.com%2Fnews%2F2013%2F12%2F14%2Ftime-greater-transparency-surveillance.html&rft.creator=Irene+Poetranto&rft.publisher=%5B%5BThe+Jakarta+Post%5D%5D&rft.date=2013-12-14"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-79"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-79">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jakub Dalek and Adam Senft: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2011/11/behind-blue-coat/"><i>Behind Blue Coat: Investigations of commercial filtering in Syria and Burma.</i></a> 9. November 2011,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Behind+Blue+Coat%3A+Investigations+of+commercial+filtering+in+Syria+and+Burma&rft.description=Behind+Blue+Coat%3A+Investigations+of+commercial+filtering+in+Syria+and+Burma&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2011%2F11%2Fbehind-blue-coat%2F&rft.creator=Jakub+Dalek+and+Adam+Senft&rft.date=2011-11-09"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-80"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-80">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://bolobhi.org/canada-government-letter-netsweeper-pakistan/"><i>Letter to High Commissioner Of Canada : Call for Transparency, Accountability & Action Following Reports On Netsweeper's Presence in Pakistan.</i></a> Bolo Bhi, 23. Juli 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Letter+to+High+Commissioner+Of+Canada+%3A+Call+for+Transparency%2C+Accountability+%26+Action+Following+Reports+On+Netsweeper%27s+Presence+in+Pakistan&rft.description=Letter+to+High+Commissioner+Of+Canada+%3A+Call+for+Transparency%2C+Accountability+%26+Action+Following+Reports+On+Netsweeper%27s+Presence+in+Pakistan&rft.identifier=http%3A%2F%2Fbolobhi.org%2Fcanada-government-letter-netsweeper-pakistan%2F&rft.publisher=Bolo+Bhi&rft.date=2013-07-23"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-81"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-81">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/09/bots-at-the-gate-human-rights-analysis-automated-decision-making-in-canadas-immigration-refugee-system/"><i>Bots at the Gate: A Human Rights Analysis of Automated Decision Making in Canada's Immigration and Refugee System.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 26. September 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span> (amerikanisches Englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Bots+at+the+Gate%3A+A+Human+Rights+Analysis+of+Automated+Decision+Making+in+Canada%27s+Immigration+and+Refugee+System&rft.description=Bots+at+the+Gate%3A+A+Human+Rights+Analysis+of+Automated+Decision+Making+in+Canada%27s+Immigration+and+Refugee+System&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F09%2Fbots-at-the-gate-human-rights-analysis-automated-decision-making-in-canadas-immigration-refugee-system%2F&rft.date=2018-09-26&rft.language=en-US"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-82"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-82">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/05/shining-light-on-encryption-debate-canadian-field-guide/"><i>Shining a Light on the Encryption Debate: A Canadian Field Guide.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 14. Mai 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span> (amerikanisches Englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Shining+a+Light+on+the+Encryption+Debate%3A+A+Canadian+Field+Guide&rft.description=Shining+a+Light+on+the+Encryption+Debate%3A+A+Canadian+Field+Guide&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F05%2Fshining-light-on-encryption-debate-canadian-field-guide%2F&rft.date=2018-05-14&rft.language=en-US"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-83"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-83">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2018/02/approaching-access-look-consumer-personal-data-requests-canada/"><i>Approaching Access: A look at consumer personal data requests in Canada.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 12. Februar 2018,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Approaching+Access%3A+A+look+at+consumer+personal+data+requests+in+Canada&rft.description=Approaching+Access%3A+A+look+at+consumer+personal+data+requests+in+Canada&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2018%2F02%2Fapproaching-access-look-consumer-personal-data-requests-canada%2F&rft.date=2018-02-12"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-84"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-84">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/12/citizen-lab-and-cippic-release-analysis-of-the-communications-security-establishment-act/"><i>Citizen Lab and CIPPIC Release Analysis of the Communications Security Establishment Act.</i></a> In: <i>The Citizen Lab.</i> 18. Dezember 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. Januar 2019</span> (amerikanisches Englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Citizen+Lab+and+CIPPIC+Release+Analysis+of+the+Communications+Security+Establishment+Act&rft.description=Citizen+Lab+and+CIPPIC+Release+Analysis+of+the+Communications+Security+Establishment+Act&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F12%2Fcitizen-lab-and-cippic-release-analysis-of-the-communications-security-establishment-act%2F&rft.date=2017-12-18&rft.language=en-US"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-85"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-85">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.cyberdialogue.ca/"><i>Cyber Dialogue.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Cyber+Dialogue&rft.description=Cyber+Dialogue&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.cyberdialogue.ca%2F"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-86"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-86">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20170923235133/http://www.oni-asia.net/"><i>Bandar Bola Indonesia.</i></a> ONI Asia, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.oni-asia.net%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">23. September 2017</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Bandar+Bola+Indonesia&rft.description=Bandar+Bola+Indonesia&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20170923235133%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.oni-asia.net%2F&rft.publisher=ONI+Asia&rft.source=http://www.oni-asia.net/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-87"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-87">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://cyberstewards.org/"><i>Cyber Stewards Network.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Cyber+Stewards+Network&rft.description=Cyber+Stewards+Network&rft.identifier=http%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-88"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-88">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140325174023/https://cyberstewards.org/2013/06/public-awareness-program-on-internet-security-and-a-talk-on-targeted-threats-against-the-tibetan-community/"><i>Tibet Action Institute: Safe Travels Online Tech Meet.</i></a> 12. Juni 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F06%2Fpublic-awareness-program-on-internet-security-and-a-talk-on-targeted-threats-against-the-tibetan-community%2F">Original</a></span> am <span style="white-space:nowrap;">25. März 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. März 2014</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Tibet+Action+Institute%3A+Safe+Travels+Online+Tech+Meet&rft.description=Tibet+Action+Institute%3A+Safe+Travels+Online+Tech+Meet&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140325174023%2Fhttps%3A%2F%2Fcyberstewards.org%2F2013%2F06%2Fpublic-awareness-program-on-internet-security-and-a-talk-on-targeted-threats-against-the-tibetan-community%2F&rft.date=2013-06-12&rft.source=https://cyberstewards.org/2013/06/public-awareness-program-on-internet-security-and-a-talk-on-targeted-threats-against-the-tibetan-community/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-89"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-89">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.sakharov-center.ru/discussions/?id=2402"><i>Дискуссия "Современные угрозы информационной безопасности для НКО, активистов и журналистов".</i></a> Sakharov Center, 17. Dezember 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F+%22%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D1%83%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B+%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9+%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B4%D0%BB%D1%8F+%D0%9D%D0%9A%D0%9E%2C+%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2+%D0%B8+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%22&rft.description=%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F+%22%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D1%83%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B+%D0%B8%D0%BD%D1%84%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B9+%D0%B1%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8+%D0%B4%D0%BB%D1%8F+%D0%9D%D0%9A%D0%9E%2C+%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2+%D0%B8+%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%22&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.sakharov-center.ru%2Fdiscussions%2F%3Fid%3D2402&rft.publisher=Sakharov+Center&rft.date=2013-12-17"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-90"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-90">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/summerinstitute/">Citizen Lab Summer Institute on Monitoring Internet Openness and Rights</a>, auf citizenlab.ca</span>
</li>
<li id="cite_note-91"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-91">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://ooni.torproject.org/post/zambia-election-monitoring/"><i>Zambia: Internet censorship during the 2016 general elections?</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Zambia%3A+Internet+censorship+during+the+2016+general+elections%3F&rft.description=Zambia%3A+Internet+censorship+during+the+2016+general+elections%3F&rft.identifier=https%3A%2F%2Fooni.torproject.org%2Fpost%2Fzambia-election-monitoring%2F"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-92"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-92">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Collin Anderson, Masashi Crete-Nishihata, Chris Dehghanpoor, Ron Deibert, Sarah McKune, Davi Ottenheimer, and John Scott-Railton: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2015/09/digital-risks-south-korea-smart-sheriff/"><i>Are the Kids Alright?</i></a> 20. September 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Are+the+Kids+Alright%3F&rft.description=Are+the+Kids+Alright%3F&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2015%2F09%2Fdigital-risks-south-korea-smart-sheriff%2F&rft.creator=Collin+Anderson%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Chris+Dehghanpoor%2C+Ron+Deibert%2C+Sarah+McKune%2C+Davi+Ottenheimer%2C+and+John+Scott-Railton&rft.date=2015-09-20"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-93"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-93">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Fabian Faessler, Geoffrey Alexander, Masashi Crete-Nishihata, Andrew Hilts, and Kelly Kim: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2017/09/safer-without-korean-child-monitoring-filtering-apps/"><i>Safer Without: Korean Child Monitoring and Filtering Apps.</i></a> 11. September 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=Safer+Without%3A+Korean+Child+Monitoring+and+Filtering+Apps&rft.description=Safer+Without%3A+Korean+Child+Monitoring+and+Filtering+Apps&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2017%2F09%2Fsafer-without-korean-child-monitoring-filtering-apps%2F&rft.creator=Fabian+Faessler%2C+Geoffrey+Alexander%2C+Masashi+Crete-Nishihata%2C+Andrew+Hilts%2C+and+Kelly+Kim&rft.date=2017-09-11"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-94"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-94">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Bill Marczak, Nicholas Weaver, Jakub Dalek, Roya Ensafi, David Fifield, Sarah McKune, Arn Rey, John Scott-Railton, Ron Deibert, Vern Paxson: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://citizenlab.ca/2015/04/chinas-great-cannon/"><i>China's Great Cannon.</i></a> 10. April 2015,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. September 2021</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=China%27s+Great+Cannon&rft.description=China%27s+Great+Cannon&rft.identifier=https%3A%2F%2Fcitizenlab.ca%2F2015%2F04%2Fchinas-great-cannon%2F&rft.creator=Bill+Marczak%2C+Nicholas+Weaver%2C+Jakub+Dalek%2C+Roya+Ensafi%2C+David+Fifield%2C+Sarah+McKune%2C+Arn+Rey%2C+John+Scott-Railton%2C+Ron+Deibert%2C+Vern+Paxson&rft.date=2015-04-10"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-95"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-95">↑</a></span> <span class="reference-text">Dem Artikel von Raphael Satter vom 25. Januar zufolge hat Citizen Lab "durch seine wiederholten Enthüllungen über die NSO Group Aufmerksamkeit erregt", deren "Produkte von Regierungen genutzt wurden, um Journalisten in Mexiko, Oppositionelle in Panama und Menschenrechtsaktivisten im Nahen Osten ins Visier zu nehmen".</span>
</li>
<li id="cite_note-2019-03-21-nyt-96"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2019-03-21-nyt_96-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nytimes.com/2019/03/21/us/politics/government-hackers-nso-darkmatter.html"><i>A New Age of Warfare: How Internet Mercenaries Do Battle for Authoritarian Governments.</i></a> In: <i>The New York Times.</i> 21. März 2019,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 22. März 2019</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3ACitizen+Lab&rft.title=A+New+Age+of+Warfare%3A+How+Internet+Mercenaries+Do+Battle+for+Authoritarian+Governments&rft.description=A+New+Age+of+Warfare%3A+How+Internet+Mercenaries+Do+Battle+for+Authoritarian+Governments&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.nytimes.com%2F2019%2F03%2F21%2Fus%2Fpolitics%2Fgovernment-hackers-nso-darkmatter.html&rft.date=2019-03-21"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-97"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-97">↑</a></span> <span class="reference-text">Jared Goyette <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.theguardian.com/media/2019/nov/27/ronan-farrow-catch-and-kill-book-podcast-weinstein">Ronan Farrow launches Catch and Kill podcast: A reservoir of raw material'; Each episode of podcast based on his bestselling book is built on an interview with a subject from the book, combined with audio recorded in real time during the Weinstein investigation</a> 27 November 2019</span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2024-08-31" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Citizen_Lab&oldid=248202572">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>